ډیورنډ لائن یوه عارضی کرښه که پوخ انټرنیشنل بارډر؟؟؟؟؟؟۔۔۔لیک فیروز افریدی

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: نهې، 29 جولائ 2008

ډيورنډ لائن که انټرنيشنل بارډر؟؟؟
راځئ چه په دې ځان خبر کړو چه مونږ سره دوکه چا کړې؟؟؟


ګرانو عزيزانو
نن ماښام د وائيس او امريکه نه راونډ ټيبل اردو سروس اپکي دنيا کښې ما يوه مباحثه واوريده.په دغه مباحثه کښي ډير کسان راغوښتي شوي وو
خو ما پکښې د دوو کسانو خبرې واوريدے او زه حيران پاتے شوم چه د لر او بر ليډران مونږ ولې په دې خبره دوکه کوي چه ډيورنډ لائن يوه عارضي کرښه ده.؟
تر څو چه زما فهم دے نو په دغه مباحثه کښې په وړومبي ځل ما نوي انکشافات واوريدل.چه دلته يې تاسو سره شريکول غواړم او ستاسو مدلل ځواب ته اړتيا لرم.

په ډيورنډ لائن د پي ايچ ډي دګري اخستونکي ډاکټر عظمت حيات اوئيل چه د امير عبدلرځمن نه هم وړاندې د امير دوست محمد خان په وخت کښې د کږښې لاندی او باندې قبائيلو به په حکومتي چارواکو او اباديو بريدونه کول.چه حکومتي فوځونه به ورپسې راغلل نو د کرښي باندې خلق به کوز راوتښتيدل او لاندې به بره پناه واخيسته..
اخير امير عبدالرحمن تنګ شو او انګريزانو ته يې درخواست وکړو چه يو داسې سرحد وټاکل شي چه يو بل ته د خپلې عملدارئ اندازه ولګي او په کنټرول کښې يې واخلي.

په ۱۹۹۲ کښې سر ډيورنډ لائن دغه کرښه چه د يو څو ځايونو پرته نور يې د اوبو په روانئ سره اندازا” د چترال ،دير،مهمند ايجنسئ،خيبر ايجنسئ،کرم ايجنسئ،شمالي او جنوبي وزيرستان،ژوب ،چمن او عن د ايران تر بارډر پورې وکښله…

د دوو ايجنسو خلقو ته چې مهمند ايجنسئ او وزيرستان خلقو ته دا استثني ورکړه چه دوئي په ژمي لاندې او په اوړي باندې افغاني خاورې ته بې له څه خنډه اوړيدلې شي خو په خپلو خپلو حدودو کښې …يعني مهمند په ميران شاه او وزير د مهمندو په خاوره او بارډر نه شي اوړيدلے او اوسيدلې
باقي ټولو قبائيلو ته يې دا حق ورکړې چه بې له څه پاسپورټۀ او خنډه دوئي په پيژندګلي لر او بر په ازادانه توګه تلې او راتلې شي.

او دا خبره په دغه ايګريمنټ کښې ليکلې شوې ده.

زما د پاره د حيرانئ خبره دا وه چه هغوئ دا هم اوائيل چه د ټرېټي د هيڅ يو د ټاکلي وخت د پاره نه دے بلکه دا يو پوخ تسليم شوې انټر نيشنل بارډر دے.

دوئي دا هم اوئيل چه کله هم افغاني چارواکو په يو وخت هم د دغه بارډر يا کرښې ته عارضي نه دي وائيلي…او سرکاري دعواداري نشي کولائ ځکه چه دا بارډر په رسمي توګه منلې شوې دے.

هسې زمونږ لر او بر پښتنو د تيرباسلو په خاطر کله کله مخفي پروپيګنډا وکړي او خلق راوپاروي خو په هيڅ يو دستاويز کښې د دغې کرښې د عارضي يا يو څه مودې (يوه صدئ) د پاره کومه نيټه ټاکلې شوې ده.

په دغه راونډ تيبل کښې د افغانستان سفير هم وو چه د هغه څخه تپوس وشو نو هغه خبره ګومګو کړه او ويهل چه اوس دا وخت د دې خبرو نه دے بلکه اوس مونږ ته په مشترکه توګه د تروريزم مخه نيول دي او د ورورګلئ فضا جوړول دي.

کله چه دوه کاله وراندې کرزي په پاکستان زور واچوو چه پاکستان له خاورې د طالبانو او ترورستانو افغانستان ته په پوله د راوړيدل د وتړل شي نو پرويز مشرف وړانديز ورکړو چه سمه ده په پوله به ازغن تار ولګوو نو کرزي بکه خوله پاتې شو نه يې د ازغن تار لګولو حمايت کولائ شو ځکه چه د اولس څخه يې يره او ترحه وه او نه يې دا وئيلې شو چه نا دا کرښه عارضي ده او زه په خپله خاوره بارډر نه شم تسليمولئ.

زما وروڼو

ايا ستاسې په نظر کښې د افغانستان حکومت ولې خاموش دے؟؟؟

ايا دا خبره رشتيا ده چه د ډيورنډ کرښې لاندې پښتانه افغانستان د تل د پاره خرڅ کړي او دفن کړي دي؟؟

ايا داسې کوم ډکومنټ شته چه د ډيورنډ کرښه عارضې يا د څه مودې د پاره ثابته کړي؟؟

ايا داسې کوم تاريخې اعلان د کووم افغاني واکدار له خولې يا په کتابي رسمي شکل شته چه مونږ دا کرښه نه منو؟؟؟

زما په نظر د کرښه د يو مستقل بارډر په شکل د افغانستان له حکومت په درخواست منلې شوې ده.

چه په بين المللي توګه هم تسليميت لري.
اوس پاتې شوه د خلقو خبره نو که حکومت منلې ده نو بيا خلق څه کولائ شي؟

ډاکټړ عظمت حيات زياته کړه چه دا ۲۵۰۰ کلو ميټره باردړ دے او ايران اوس هم په ځيني افغاني برکو دعوي لرې چه د خراسان ماليه زمونږ په کتابونو کښې د خراسان دعوې ثابتوي او هغوي دا بارډر هم نه مني

بريګيډير محمود شاه اوئيل چه په دغه وخت ۵ نور ې کرښې بارډرونه هم ښکلښلي شوي وو چه د چين او هند او تر منځ وو او چين نن هم په دارجيلنګ او ځيني سيمو دعوي لري.

هغه اوئيل چه زه نه پوهيږم چه دلته خلق ولې دغه انټړنيشنل بارډر ته تر اوسه ديورنډ لائن وائي؟
حالانکه د چين او هند تر منځ کرښه ميک موهن تړلې وه او هيڅوک هغې ته ميک موهن کرښه يا لائين نه وايي.

http://www.voanews.com/urdu/radio/aapkidunyaa/roundtable.cfm

نه مې خوب ثرته ليدلې …..فيروز افريدي

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: اتبار، 29 جون 2008

ګرانو عزيزانو

زما نظمونه پاسو ذکر شوو ځوانانو په ډير ښکلي انداز کښې ويډيو کړي دي او د خوند خبره چه يو نظم په دويم ځل زما د وړوکوالي يو اشان ښاغلي توقير احمد خان چا چه په پښتو ژبه پوره قران شريف په ويډيو کښې ترجمه کړئ دے هغه هم په خپل خوږ اواز کښي سره د وژيول په يو ټيوب کښې خوندي کړې دي ستاسې په حضور کښي ئې راوړم

http://youtube.com/watch?v=8TDlBn2fdBE

ويډيو نظم بيا په خپلو کښي جنګيږي ښتانه..فيروز افريدي

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: اتبار، 29 جون 2008

http://youtube.com/watch?v=IiUmVRnU4Aw

د پښتون ژړا په ويډيوي صورت کښې

بيا په سرو وينو لمبيږي پښتانه…..فيروز افريدي

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: شورو، 25 جون 2008

بيا په خپلو کښي جنګيږي پښتانه
بيا په سرو وينو لمبيږي پښتانه

څنګه جنګ دے چه انجام ته نه رسيږي
خدايه څومره به قتليږي پښتانه

اور په هر ځائ د نړي دې لګيدلې
خو پکښې فقط سوزيږي پښتانه

نه څوک امن راولي د دوئي تر منځه
نه په خپلو کښي پوهيږي پښتانه

دوستان نه لري بدبخته ازلي دي
د دښمن په چال غورزيږي پښتانه

نه ئې پوهه شته نه علم او نه عقل
خدايه !!کله به سميږي پښتانه

نه ئې ګټه د ايمان شته نه د خاورې
هيڅ بې هيڅه خاوري کيږي پښتانه

د نړئ قامونه وختل اسمان ته
ورځ تر ورځې لاندې کيږي پښتانه

ناپوهي فيروزه لويه الميه ده
خدايه کله به پوهيږي پښتانه

فيروز افريدي
۲۵ جون
۲۰۰۸

http://youtube.com/watch?v=IiUmVRnU4Aw

مولانا مستعمین ووژلې شو….Feroz Afridi

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: شورو، 21 مئ 2008

مولانا مستعمین ووژلې شو
www.afridi.destaar.com

——————————————————————————–
نن سحر د چائ څښلو په وخت زما نظر د جیو تیلویزیون  د عاجل خبر په پټئ پریویتو.

نو زړۀ مې ودردیدو.. لیکلی وو چه :
مولنا مستعمین ئې په ګاګرینه تیراه کښې اووژلو..
هغه د امریلکه د پاره جاسوسی کوله…لشکر اسلام

د زړه نه مې یوه لوخړه راپورته شوه. او ذهن او سوچ مې په خپل وطن کښې روانو هیڅ بې هیڅه جنګ جنګهړو او د نه ختمیدونکو شخړو په لور لاړو.

زه د مولنا مستعمین یا بل  هیڅ یو ذی روح په مرګ نه خوشحالیږم ،که هغه زما د سر دشمن هم وی خو زما، او کیدې شی زما په شان ډیرو   خلقود چا په  په مرګ ژوبل زړۀ دردیږی.

مولانا مستعمین سره،څو کاله وړاندې  زما لږ ډیر لیدل کتل شوی وو،او هغو د کار سره مې موافقه هم نه لرله۔ خو د هغوئ سره لیدلو په وخت زه په دې خبره قائیل شوې ووم ،چه نن په پښتنو کښې څومره قابل او زړور خلق شته.

د هغوئ د منطق او دلیل نه ډکې خبرې، د هغوی منکسر المزاجی، او د هغۀ د یو سرتیری په څیر”" تخت یا تخته”" توکلی فیصلو او هغې ته بیا په تندئ سرۀ  عملی شکل ورکولو زۀ حیران کړې ووم.

ما وئیل چه ګنی تکړه پښتانۀ به چیرې  په تیره زمانه تیر شوی وی۔

 نن صبا د ځان ځانئ ،حرص، او هوس په دې میدان کښې هر سړې د خپلو مفاداتو منډا وهی.

خو چه کله زه نن صبا او په دا تیرو څو لسیزو کښې د پښتنو په خاوره  څو کسان وینم نو حیران پاتې شم چه پښتانه په دا ایټمی او سائینسی  دور کښې هم دومره تکړه  زړور ،سترګه ور، فیصله ساز او تاریخ ساز صفتونه لری۔ داسې   سرونه   شته چه په دومره بے وسئ  غوڅ شول خو چا ته  ټیټ نه شول۔
مولانا مستعمین مرحوم زما د معلوماتو تر مخه  د خپل ژوند څه برخه په افغانستانکښی هم تیره کړې وه.
لس پیځلس کاله وړاندی چه کله په باړۀ خیبر ایجنسئ  کښې د افریدو د قامونو امنیتی کمیټی جوړه شوه، نو په هغه وخت د کمیټئ مشر ښاغلې مولانا  عبدلهادی صیب څوک چه په افغانستان کښې قاضی پاتے شوے  وو،وټاکلے   شو.
او نائب امیر یې مولانامستعمین صیب مقرر شو.
په دا وخت د مرحوم عمر اتویشت دیرش کاله وو .
مولانا عبدلهادی صیب امیر وو خود فیصلو  ټول اختیارات د مستعمین مرحوم سره وو.
او د هغۀ د سختو فیصلو له کبله په باړه کښې بیخې امن راغلې وو.په دې بحث کښې نه ځو چه د مولانا صیب په پریکړو کښې څومره عدل او انصاف وو۔

حکومت دامن دا جوړه فضا کله زغملې شوه..په کمیټئ کښ یې خپل ایجنټان ورداخل کړل او د امن جوړه فضا یې خرابه کړه.

دا خبره به ډیرو کمو خلقو ته معلومه وی چه په قبائیلو کښې داسې قسم کمیټئ وخت په وخت د امر بلمعروف و نهی عن المنکر په اساس جوړیږی.

او کله کله چه امن بیخی خراب شی او قتل قتال عام شی ،دشمنئ زیاتې شی او غلۀ او شوکماران د خلقو ژوند په اور کښې واچوی  نو بیا د لښکر په نوم یو قومی لښکر جوړ شی۔خلق راپاسی او څو مشران یې رامخې ته شی د وطن ځوانان ورسره ملګری شی او بیا کلی په کلی او قریه په قریه ګرځی د ډهول سرڼی واله ورسره هم ملګری  وی.

او هغه جنډې یې راخیستی وی کومې چه د ترکې د خلافت په وخت کښې د هغۀ وخت امیر المومینین ورکړې وے.

دا جنډې اوس هم د قومونو د مشرانو سره شته او په هنګامی وخت کښې یې مشران د قومی لښکر د تشکیل د پاره راخلی۔

په داسې قسم لښکرو کښې کله کله ډیر زیاتی اوظلم هم کیږی او چه مشران یې خرڅ شی نو بیا د ظلم او جبر هغه بازار تود شی چه په نوره دنیا کښې یې مثال نه پیدا کیږی.

ورورو پکښې  جرایم پیشه خلق راپیدا شی چه په لښکر کښې دعالمانو مشرانو نه واک او اختیار واخٰلی او بیا وروستو په خپلو کښې سره جنګ وکړی اودا مشران پکښې مړه شی او لښکر وران شی او هر سړې خپل کور ته لاړ شی.

په داسې قسم لښکرو کښې چه د چا سره کوم  زیاتی اوظلم شوې وی،یا چا په لمسۀ بل ته نقصان رسیدلې وی، هغۀ خلق  یو ځل بیا په بدو دشمنو واوړی او د عمر
یو نه ختمیدونکې جنګ پئیل کړی.

 دغه شان د امر بلمعروف په کمیټو کښې هم د دین او انصاف په نامه ډیر زور زیاتې کیږی او یقینا چه کله داسې قسم کمیټی ختم شی نو یو ځل بیا د شمنو تربګنو دا بلاګانې سر راپورته کړی.او د وینو تویولو  او بارودو ټوپکو  نه ختمیدونکی سلسله شروع شی

 څو کاله وړاندې چه مولانا مستعمین زما ستړی مه سی د پاره زمونږ کور ته راغلې وو نو ماته یې د خپل سخر ګلا بت خان په حقله عجیبه عجیبه خبرې کړې وے.

هغه وئیلی وو چه کله ګلابت خان ملک دین  په تیراه کښې د القاعده اعلی رتبه خلقو ته د پناه ورکولو په تهمت  د حکومت پاکستان د زرخریدو ملکانو او د هغوئ جوړ کړی شوی لښکر د لاسه ډیر تنګ شو.نو بیا یې انتهائ قدم اوچت کړو.د دې وړاندې لښکریانو په دغه پناه اخیستونکو کسانو خپل زور تمام کړې وو خو هغوئ یې د مورچو نه بهر نه کړې شو۔

لښکریانو ته خفیه ایجنسو د هالی وډ او مصر د لغړو ایکټرانو ښځو تصویرونه ورکړی ووچه دا په قوم کښې  تقسیم کړئ او دا پروپیګنډا وکړئ چه د القاعده سره دالغړې  ښځې دی ، او د شرابو بوتلونه دی.

هغه اوئیل چه ګلابت خان په یو وخت کښې ډیر بد عمله وو او د روسیانو د پلویانو کلک ملګرې هم وو.

بیا وروستو هغۀ توبه اویستله او کلک مسلمان ترې جوړ شو.او په دغه اساس یې د القاعدې او طالبانو لوړ رتبه مشرانو ته پناه ورکړه.

هر کله چه حکومت په ګلابت خان  فشار ډیر زیات کړو نو ګلابت خان په زړه کښې یوه فیصله وکړه چه کومه رسوائ اوس زما د دغه کسانو په شړلو یا نیولو  کیږی او دغه  داغ چه زما په تندی لګیدونکې دے ،هغه به زما  په خپلو وینو وینځل کیږی.

 د لښکر خاص خاص مشران ته یې د خبرو دعوت ورکړو.چه کله په یوه خبره هم د لښکر مشران مطمئین نه شول نو ګلابت خان په روانه جرګه کښې د جیب نه  تماچه راویسته او یو یو مشر یې وویشتو..په دغه کسانو کښې چه کوم  د وشتو نه پاتې شو یا سوکه ټپی وو،هغوئ په ګلابت خان ډزې وکړی او دغسې ګلابت خان په حق وریسیدو.

د ګلابت  خان د مرګ نه پس د القاعده  هغه کسانو په خپله خوښه د هغه ځای نه اووتل او د ګلابت خان د اولاد د پاره یې د جنګ نه اجتناب وکړو.ګنی دغه لښکریانو د دوئ په ویستلو  خپل زور ختم کړې وو.

ما ته مولانا مستعمین وئیل وو، چه که وخت وو نو زه به د ګلابت خان په حقله ډیر معلومات درکړم خو وخت تیر شو او زما ملاقات ورسره بیا ونشو.

کله چه په دویم ځل  څو کاله مخکښې امنیتی کمیټی جوړه شوه نو مولانا صیب یې امیر وټاکلې شو. په دغه وخت کښې د مفتی شاکر او پیر سیف الرحمن تر منځه په یو بل د کفر د فتوو   لوبه ګرمه وه.او د دواړو پلویانو په یو او بل یلغارونه پئیل کړل۔د پیر صیب مریدان او د مفتې صیب د ډلې ډیر کسان مړه او ټپیان شول۔اخیر چه امن ډیر خراب شو نو بیا د حکومت ویده چارواکی په خود شول او د قامونو په جرګو یې دا دواړه مفتی شاکر او پیر صیب  د باړې خیبر ایجنسئ د خاورې  نه جلاوطن کړل.
پیر صیب  د پاکستانی واکدارانو د پاره ډیر کار کړې وو،د جهاد په وخت یې د مولانا منصور په ډله کښې خاص مقام لرلو او د پاکساتان د حکومت د پاره یې خاص احداف تر سره کړی وو ۔

 نو هغه ته په انعام و اکرام کښې د لاهور په ښار کښې لویه ماڼئ ورکړې شوه.
او د باړی په جائیداد یې پاکستانی ملیشا څوکیداره شوه .

مفتی صیب هم په تمامو ایجنسو او قبائیلی علاقو کښې د ایف ایم  ریډیو په وسیله خپل تبلیغات کړی وو او هغه هم د هرې علاقې نه د امن عامه خرابولو په تهمت،د هره ځایه  جلا وطن کړې شوې وو۔کله چه په خیبر ایجنسئ کښې د هغه تبلیغاتو د پیرانو او بریلویانو د پاره د وطن فضا خرابه کړه او ګڼ شمیر خلق یې د پیر صیب د طریقت نه توبه ګار کړل او خبره تشدد او مرګونو ته وریسیده نو بیا په اخیری ځل د خیبر ایجنسئ نه هم جلا وطن کړې شو.
بیا وروستو ځل د کراچئ  په ایر پورټ ونیوې شو.او څو میاشتې وړاندې د پاکستان حکومت او پیپلز پارټئ په مینڅ کښې د این اراو د معاهدې په نتیجه کښې راخلاص شو۔
د مفتی شاکر او پیر سیف الرحمن د جلا وطنئ نه وروستو د هغود پلویانو په مینځ کښې شخړه نوره هم سخته او پر تشدد  شوه.
د یو بل سره جنګونه وشول. مورچې ونیولې شوې .په مختلفو علاقو باندې یلغارونه وشول..د یو او بل پلویانو ته نقصان ورسولې شو.

په باړه کښې د امن کمیټئ له اړخه په ایف ایم ریډیو د مولانا مستعمین له خوا د لشکر اسلام امیر ته دړکه وشوه چه په باړه بازار  کښې تغرض مه ساته ګنی مونږ به درسره مقابله وکړو.

لشکر اسلام او انصار اسلام   د ډیرو جنګونو نه  وروستو د باړې او ملحقه اطرافی منطقو  نه د مولانه  مستعمین مرحوم لښکر چه د انصار اسلام په نوم یاد دے، وشړلې شو.
وئیلې شی چه د دواړو لښکرو سره دحکومت د مختلفو ایجنسو او چارواکو اړیکې د اولې ورځې نه شته او هم د هغوئ د هدایتو تر مخه وخت په وخت عملیات  کوی۔او نن هم
دواړه لښکرې تنظیمونه د حکومتې چارواکو په حمایت دوام لری۔حکومت په خپله خاموش دے او هیڅ تغرض په نه کوی۔ 
د دې دا معنی شوه چه حکومت په خپل انتظامی امور کښې ناکامه دے.

په تیراه کښې د انصار اسلام د امیر مولنا محبوب له خوا د لشکر اسلام په پلویانو زور زیاتی وشول۔ زما د خاندان تاریخی کورونه یې هم د لشکر اسلام سره د حمایت په تور وران کړل۔ اوتر نن ورځ پوری  زما د ترۀ ځامن او ورارونه  بے کوره دی او در په در شول.
مونږ په دې تاوان د مولنا مستعمین صیب سره خبره هم وکړه.
هغه وئیل چه زما زور په مولانا محبوب نه رسیږی .خدائ خبر چه په دې خبره کښې څومره صداقت وو۔

بهر حال په باړۀ چه هر کله د لشکر اسلام مجاهدینو برئ وموندو نو د مولنا مستعمین او د هغه د ترۀ اخونزاده کورونه وسوزول شول او د لکهونو کروړونو روپو مال متاع  یې تالا تارغه کړې شو.

مولانا صیب خپل بچی او د خاندان نورو غړو سره په سین درند نومې کلی کښې میشت شو.
هلته هم د دوئ په خاندان څو ځله ډزې وشوې او د مولانا  وروڼه هم په تیراه  کښی مړه شول  او ترۀاخونزاده  یې په یو بله حمله کښې سخت  زخمی شو.
بیا د مولانا صیب د ناستې پاستې ځائ په قبائیلی سیمه پاتې نه شو او مولانا صیب  به په پښاور کښې کله یو ځائ او کله بل ځائ شپې تیرولې.
د ورځې به د پولیټکل ایجنټ په دفتر کښی لیدلې شو.او هلته به یې هم ژړه فریاد کول

او کله کله به د فوځی افسرانو سره هم ولیدلې شو.او د خپل ملاتړ او کمک د پاره به یې ورته وینا ګانېکولے۔

مولانا صیب به  په جار وئیل چه زه د پاکستان وفادار یم او د هغه ورور مبین هم په ننی پریس کانفرنس کښې اوئیل چه مونږ د پاکستان وفادار یو او مونږ ته د حکومت سره د وفادارئ سزا راکړې شوه.

د مولانا پلار محمد امین هم په پریس کانفرنس د حکومت نه د امن او تحفظ غوښتنه کړې ده خو دوئ ته دا معلومه نه ده چه دا حکومت د هیچا تحفظ کولې نه شی.

مولانا مستعمین ډیر ضدی انسان وو .لشکر اسلام ته ټول هغه خلق تسلیم شول چه په اول کښې یې د لشکر اسلام مخالفت کولو.
تر دې چه  څو ورځی وړاندې د جمرود نامی ګرامی بااثره او طاقتور کورنئ رضا شاه او حاجی ګلی شاه  هم ورته په ننواتې راغلل خو بس یو  مستعمین وو چه په جاربه وئیل چه زما د وجود نه سل ټوټې جوړې کړی بیا به یې هم تسلیم نه شم او نه به د لشکر اسلام د مخالفت نه منع شم۔په حقیقت کښې د مولانا ډیر کم پلویان پاتې شوی وو۔د هغه که کوم پلویان وو نو هغه ملګری نه ووبس هغه د لشکر مخالفین وو چه په خپله مخې ته نه راتلل او مستعمین مرحوم یې مخکښې کړې وو۔
د لشکر اسلام مجاهدین د پیر سینټر عبدل مالک او ایم این اے نورلحق قادری د کورنئ پرته د هر هغه پیر او بریلوی مخالف وو څوک چه د دې مسلک نه نه اوړیدل۔دوئ به ورپسې ګرځیدل او د نیوو نه پس به ېې تر هغې نه پریخول تر څو چه د مسلک نه توبه ګار شوی نه وو۔
دغه شان دوئ په مولانا مستعمین پسې ګرځیدل.
 اخیر په نولسم دسمبر ۲۰۰۷ کښې د خپل نزدې او او اعتباری ملګری د لاسه ونیولې شو او بیا هیچا هم د هغه د برامتې زمه واری قبوله نه کړه.

څلور پینځه میاشتې وروستو پرون په ۲۰ مئ ۲۰۰۸ د لشکراسلام په تیراه کښې جوړ مرکز ګاګرینه کښې امریکې ته د جاسوسئ په تور ووژلې شو.
هغه د مرګ نه پس خلقو د وطن په دا خونړی واقعه خپل خپل احساسات څرګندول

.
څوک وائی چه مولانا مستعمین د ډیرو خلقو کورونه وران کړی وو. نو ځکه د هغه کور او خاندان هم د تباهئ او بر بادئ نه بچ نه شو۔

څوک وائی چه ډیر تکړه او زر فیصله کوونکې زړور او نډر سړې وو چه حکم به یې کولو نو اول بی ئې خلق راغونډ کړل تلاوت به یې  وکړو،د جرم په بابت به یې قرانی ایات اوئیل  او بیا به یې حکم صادر کړو او ورسره ورسره به یې د فیصلی په نتیجه د بربادئ ذمه واری هم قبوله کړه
دا ګنګوسئ له روانې دی چه یو ځل بیا نن سحر  د ټیلویزیون په  پرده خپور شوی  خبرمعلوم  شوم چه د خیبر ایجنسئ مشهوره پیر خانه حاجی ګل صیب او شیخ ګل صیب ځامن او لمسی نن په یوه خونړئ حمله کښې ووژل شو.

الله پاک د د پښتنو په وطن ورحمیږی.
داسې معلومیږی چه یو ځل بیا په دا وطن نور هم سخت او شدید خونړئ وخت راروان دے.
الله خبر دے چه نتیجه به یې څه خیژی.؟

وطن ته زما د ۲۰۰۸ سفر ۱۳ مارچ تر ۲۳ اپریل پورې….فیروز خان آفریدی

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: خالی، 3 مئ 2008

د خپلې غریبئ غوڅلو په ارمان زۀ چه کله د دوو کالو په نیت د خپل خوږ وطن پښتونخوا نه په کال ۱۹۸۴ کښې راوتلم ،نو د ډیرو ارمانونو سره یو ارمان مې دا هم وو ،چه دوه کاله پس چه کله وطن ته راستون شم ، نو خپل نیمګړې تعلیم به پوره کوم.نن زما د مسافرئ درویشتم کال روان دے ،نه غریبی غوڅه شوه .نه تعلیم پوره شو، او نه زما ټول ارمانونه سر ته ورسیدل ، بس لوئ تاوان مې دا وکړو ، چه د عمر زیان مو ډیر وشو.

څوک مسافر مه کړې خپل کلې کور په وران مه کړې
عظیمه خدایه !!!ته بل څوک زما په شان مه کړې

 ما د ژوندون لمحې په څومره لوئ قیمت اخیستی
څوک د سفر سودا کښې ما غوندې ارزان مه کړې
ما ډیر خوبونه لیدلی وو خو تعبیر ئې زما په دې شعر کښې داسې شوپه خوب او خیال کښې مې مقام د بام په سر لیدلے
په حقیقت کښې د خپل تن د پاسه سر نه وینم
د زمانے په کور د علم هنر ور نه وینم
ځکه په بندو دیوالونو کښې خپل در نه وینم

د وطن نه درویشت کاله بهر ژوند تیرول په خپل ځائ یو تریخ حقیقت دے خو بیا هم زه د مسافرئ په دا ټول عمر کښې یوه لمحه هم د وطن د حالاتو او واقعاتو نه عافله یا بے خبره پاتے نه شوم.زما که په پردی وطن څه عیاشی کیدے شی نو هغه د وطن سره په رابطه ساتلو او په ورځ کښې څو څو کرته په تیلیفونی تماس مصاریف دی.

سربیره په دې چه زما کور او فامیل زما سره اوسیږی خو بیا هم ۱۱ میاشتې پس د بچو سره خاص د مارچ او اپریل په میاشتو کښې د پسرلې د رنګونو او خوش بوئیو د پاره خپل وطن ته ځان رسوم. او د خپلو خپلوانو سره سره د ادبی دوستانو سره لیدل کتل هم ضرور کوم.

دا ځل هم په ۱۲ -۱۳ مارچ کلی ته روان شوم .سحر وختی د پیښاور په هوائ ډګر کوز شوم ،او د خپل ورور میر عالم او زوئ امجد علی خان په ولقه کښې خپل نوی اباد شوی کور کینال ټاون پښاور یونیورسټئ ته نیغ لاړم.

زما پلارنئ کور په باړه کښې دے خو نن صبا د اسلام د ټهیکدارانو له کبله او د خپل ځان په خپله د بربادولو او وژولو په ازلی فارموله راروان پښتون د یرې او ترهې له کبله په پیښاور کښې د رخصتئ دا ورځې شپې تیروم.

په سبب د ظالیمانو حاکیمانو
اور او ګور او پیښور درې واړه یو دی.

*******************************************************

۲

سحر د وخته کور ته ورسیدم.هلته زما د کور نور غړی زمونږ په انتظار ناست وو.
دا ځل ما دوستانو ته د خپل د راتګ څه خاص خبرتیا کړې نه وه، او زړه مې هم دغه غوښتل چه درې څلور ورځې دمه وکړم نو بیا به یو یو خبر کړم.
په دریمه ورځ مې یو ادبی ملګرې مشتاق شباب څوک چه د اباسین ارټس کونسل سیکرټری هم دے خبر کړو او هغه لږه شیبه پس بیرته ما ته ټیلیفون وکړو چه صبا درې بجې په نشتر هال کښې د میلاد رسول په حواله یوه نعتیه مشاعره ده او تاسو به پکښې د مهمان اعزاز په حیث ګډون کوئ.
دا پروګرام د مخکښې نه ټاکلے شوې وو چه پکښې د صدارت د پاره د پښتو ډیپارټمنټ سابقه چېئرمین او اکادمئ ادبیات اوسنئ ریزیډنټ ډائرکټړ ډاکټر محمد اعظم اعظم صیب انتحاب شوې وو .او د مشر میلمه کرسئ چا اردودان ته سپارلې شوې وه چه دا وخت ئې نوم زما د ذهن نه وتلے دے. دا مشاعره په درې ژبو اردو پښتو او هندکو کښې وه چه پکښې د پښاور او اطرافی سیمو نه راغلو ګن شمیر شاعرانو ادیبانو ګډون وکړو. زما سره چه کومو خلقو په ډیره تاودۀ مینه ستړی مشی وکړل په هغوئ کښې ډاکټړ اعظم اعظم صیب،مشتاق شباب ناظم مشاعره،سید رسول ناساپه پروفیسر اسیر منګل پروفیسر اویس قرنی،ظفر خان ظفر ،او د اردو ژبی لوئ شاعر او د ادبی تنظیم تخلیق انټر نشنل روح روان ښاغلی ماجد سرحدی او نورو ګن شمیر شاعران او ادیبان شامل دی.په دې مشاعره کښې چه نور کوم شاعران ادیبان ما پیژندل په هغوئ کښې پروفیسر نزیر تبسم،محترمه زیتون بانو،محترمه بشری فرخ (نورې هم دوه شاعرانې وے چه ما له ئې نومونه نه راځی)سید صابر شاه صابر او دچشتی صیب نومونه شامل دی.د مشاعرې نه پس د چائیو بسکټو د پاره شاعران بهر نئ انټرنس ته راووتل او په دغه وخت زه او زما ورور د ناظم مشاعره په اجازت خپل کور طرف ته روان شو.
ماجد سرحدی صېب په تلو تلو کښې ما ته خپل کارډ راکړو او په دریمه ورځ په حیات اباد کښې رابللې په یوه بله نعتیه مشاعره کښې ئې د ګډون بلنه راکړه.

تیر کال ئې هم ما ته بلنه راکړې وه خو زه د خپلو ذاتی مصروفیاتو له کبله ورته حاضر شوے نه وم.

ماښام چه کور ته راغلم نو اباسین یوسفزی صیب ته مې فون وکړو او د خپل راتګ نه مې خبر کړو .
هغوئ د خپل خو شحالئ اظهار وکړو او ما ته ئې اوئیل چه که خیر وی نو بله ورځ به د حیات اباد اردو پښتو او هندکو مشاعرې ته یو ځائ په شریکه ځو.
هغه اوئیل چه زه به کور ته پینځه بجې درشم نو بیا به نورې خبرې په لاره کوو .

*******************************************************

3 په دریمه ورځ اباسین په وخت راورسیدو..په دغه ورځ د دوئ د کرکټ کلب میچ هم وو.په منډا منډا ئې ځان تیار کړې وو او ما سره چائ څښلو ته هم د ایساریدو نه وو.ځکه چه په وخت رسیدل وو.
البته خپلې بچئ ورته دوه د سټرا بیری جوسونه په بیړه جوړ کړی وو چه یو پکښې هغه ما له هم راوړی وو.د اباسین د مینې او پیرزوئینې ما شکریه ادا کړه ،او مونږ دواړه هم د اباسین صیب په موټر کښې د مشاعرې په لوری روان شو.
څه نیم ساعت پس ته مونږ د مشاعرې ځائ ته ورسیدو. هلته کوربانو ښاغلی ماجد سرحدی او محترم فضلی صیب ستړی مه شی اوئیل.زمونږ نه وړاندې دوه درې کسان نور هم رارسیدلی وو.
مونږ د کور په لویه تهه خانه کښې راجمع شو او هغه ځائ کښیناستو کوم چه د مشاعرې د پاره بطور خاص جوړ شوې وو.
څه لږه شیبه پس د یو سړی د لاسه نیولې یو داسې کس زمونږ طرف ته راکوز کړو چه د چا د لیدو ارمان ما د ډیره وخته کولو.

داپروفیسر طــــه خان وو څوک چه په لکهنوو کښې پیدا شوې دے..په سترګو نابینا دے په اردو ژبه کښې سنجیده او مزاحیه شاعری کوی اوس اوس ورته حکومت پاکستان صدارتی ایواړډ هم ورکړې دے.

د پروفیسر طه خان لوئ کمال دا دے چه د رحمان بابا ټوله شاعری ئې په اردو ژبه ژباړلې ده

په ۶۳۴ صفحو کښې ژباړلي شوے دا کتاب د کلیات رحمان په نوم خپور شوې دے.

د دې ژباړې کمال دا دے چه د رحمان بابا د شعر په زمکه په هغه صوت و اهنګ او هم په هغه قافیو او ردیفو سره په معنوی مفاهیمو او په لفظی تراکیبو تړلې په ټولو محاسنو پوره یوه مکمله ژباړه ده.

ما په ډیر احترام او عقیدت د دوئی شکریه ادا کړه او په ټول پښتون قوم مې د دوئ دا پیرزونې یو عظیم احسان وګڼو.

دوئ ما ته یو بل زیرې هم راکړو چه که مرګی مهلت راکړو نو قوم له به یوه بله تحفه ورکوم.
د هغوئی الفاظ دا وو چه مین نے رحمان بابا کی دریا سے نکل کر خوشحال بابا کی سمندر مین چهلانګ لګائی هے.

یعنی پروفیسر صیب څوک چه اردو دان دے او ضغیف العمر دے .د خوشحال بابا د کلیاتو د ژباړې کار پئیل کړې دے ،چه یقیننا دا به د هغوئ ډیره لویه کارنامه وی.
دومره به ورسره زیاته کړم چه په دغه عظیم کار کښې زمونږ هر دلعزیز ملګرې شاعر ښاغلی پروفیسر اباسین یوسفزې صیب هم معاونت کوی.

*******************************************************

4

څه لږه شیبه پس د شاعرانو تعداد په زیاتیدو شو.
د اکیډمی ادبیات پښاور څانګی ډائیرکټړ او د پښتو لوئ شاعر پروفیسر محمد اعظم اعظم هم راغلو .

د دوئ د راتګ نه لږ وروستو پروفیسر پریشان خټک صیب د خپل باډی ګارډ او ډرئیور سره راورسیدو.

ما سره ئی ډیره مینه وکړه او زه حیران شوم چه پروفیسر پریشان خټک صیب زه تقریبا لس پینځلس کاله پس وپیژندم.

د ټول محفل په وړاندې په غیر رسمې وینا کښې ئې زما ډیره زیاته ستائینه وکړه، او زه ئې یقینا چه د خلقو په مخکښې‌ډیر زیات د احسانونو لاندې راواستم.

زه د زړه له کومې د خټک صیب شکریه ادا کوم.

 تیر پسې(۴د خټک صیب او زما تر مینځه له خبرې شروع وے چه د کوربه له خوا د مشاعرې د شروع کیدلو اعلان وشو.
او ما ته ئې په د مشاعرې د پاره مخصوص په سپینو غوړیدلی څادر ونو جوړ په فرشی نشست د ناستې دعوت راکړو.
ماجد سرحدی اعلان وکړو ،چه دا مشاعره به په دوو برخو کښې جریان لری. اولینی برخه به ئې د میلاد النبی په سلسله کښې او ورسره د اردو ژبې مشهور شاعر پروفیسر نزیر تبسم په اعزاز کښې کیږی، چه صدارت به ئې د اکیډمی ادبیات سابقه چئیرمین د پښتو ژبی مشهور پوهان او تاریخ دان پروفیسر پریشان خټک صیب کوی، او د مشر میلمه د پاره ئې زما (فیروز افریدی) نوم تجویز کړو.چه ټولو ملګرو پرې تائید وکړو. ورسره ماجد سرحدی د مشاعرې د پاره د قران پاک په تلاوت د باقاعده اغاز د پاره یو ځلمی ته بلنه ورکړه او بیا ئې د نظامت د پاره یو بل د اردو ژبی پروفیسر صیب ته دعوت ورکړو.
هغه د تلاوت کلام پاک نه وروستو محترم چشتی صیب ته د نعت د پاره بلنه ورکړه او زیاته ئې کړه چه په دغه مشاعره کښې به د اردو ژبې ستر لیکوال ډرامه نویس او کالم نګار ښاغلی امجد اسلام امجد په خاص توګه شرکت کوی چه درنګ ساعت له به د ائیرپورټ نه راورسیږی.
د اولینئ برخې کاروائی جاری وه ،چه پریشان خټک صیب ته د صدارتی خطبې وینا وکړې شوه ،ځکه چه هغه د خپلو مصروفیاتو له کبله زیات وخت ایساریدلې نه شو.په دغه دوران کښې امجد اسلام امجد صیب هم تشریف راوړو .ټولو لیکوالانو ورسره په روڼ تندی او تاوده مینه ستړی مه شی وکړل .ما سره ئې د ډیر وخت علیک سلیک وو خو دا وخت د هغه په وهم او ګمان کښی هم دا نه وو ،چه ګنی زه به په دغه مشاعرې کښې شامل وم.
ځکه چه زمونږ اکثر ملاقاتونه د پاکستان نه بهر شوی وو.
ما محسوسه کړه چه امجد اسلام امجد د خیال نه زه جوړ وتلې یم.
او هغه بیا وروستو زما د خبرې تائید هم وکړو چه یقینا عجیبه غوندې کیفیت راته مخې ته وو، چه دا کس چه زه ئې پیژنم ولې زما د دماغو نه ئې نوم وتلې دے.

دامجد اسلام امجد د راتلو او ستړی مه شی په وخت پروفیسر طه خان سره د هغه جوړ تازه و نه شو ځکه چه پروفیسر صیب په یوه داسې کرسئ چه د محفل د دائرې نه لږه وروسته وه ، ناست وو.او لکه څنګه چه هغه په سترګو معذور دے او په دغه وخت هغۀ لکه د نورو برخه والو د خپلې څوکئ نه جګیدلې نه شو ،نو هم دغسې په بے خبرې کښې پاتے شو.کله چه امجد په خپل نشت کښیناستو نو پروفیسر صیب ته ئې پام شو او د لرې نه ئې ورته معذرت وکړو چه معافی غواړم ما تاسو ونه لیدلې شوئ.پروفیسر صیب ورته برجسته ځواب ورکړو چه دغه خبره که زه اوائم نو صحیح به وی.
ځکه چه ما په رشتیا نه ئې لیدلې.ټولو سامعینو وخاندل.

********************************************************

5

امجد اسلام امجد یو ډیر خوش مزاجه انسان دے.هغه او عطاالحق قاسمی چه په یو محفل کښی موجود وی نو دوئ ډیر په خوند لطیفې اوروی چه سړې د خانده نه مړ کړی.
یو ځل په دوحه قطر کښی هغه دوه درې لطیفے داسې واورولې چه تر اوسه ئې ما ته یادې دی.

لکه یوه لطیفه داسې وه،
چه یو ځل یوه مشاعره جاری وه چه خلقو بے کچه داد ورکولو. هر سړی به واه واه بیا اوایه او مقرر مقرر او دوباره اوایه.
یو سړې خاموشه ناست وو اخیر دۀ هم په زړۀ کښې اوئیل چه دا ځل په دغه راروان شعر به زه هم داد ورکووم اخیر دا خلق به څه فکر کوی چه ګنی زه بے ذوقه یم ؟ یا په شعر نه پوهیږم.؟
دۀ ورته ځان تیار کړو او چه کله شعر ختم شو نو دۀ چه واه واه او مقرر وائیل نو په دا وخت ورته په ذهن کښې د دوباره تورې هم راغلو نو د هغه د خلې نه چه کوم تورې راووتو هغۀ نه مقرر وو نه دوباره .
خو د دواړو تورو یوه مغلوبه “دوبرر ” وو چه د خلقو د خندا د پاره بس وو.

یوه بله لطیفه داسے وه چه،
یو ځل زۀ (امجد) عطاالحق قاسمی او منیر نیازی د لاهور نه سیالکوټ ته د یوې مشاعرې د پاره په موټر کښې روان وو چه په لاره کښې منیر نیازی صیب به څوک چه د شوګر مریض وو بار بار د تشو بولو د پاره کوزیدو.خو چه لس منټه به تیر شو نو هغه به اوئیل .ګاړی روکو پیشاب ارها هے.

خو چه دوه درې ځله دا واقعات تکرار شول نو بیا ئی دا پوښتنه وکړه..یار سیالکوټ کو اب کتنا راسته باقی هے؟

عطاالحق ورته سمدستی اوئیل چه بس نیازی صاحب یون سمجهو که دو پیشاب کا راسته ره ګیا هے.

د منیر نیازی په حواله امجد اسلام امجد په خپله د چین په سفر نامه کښی هم ډیر په خوند سره ذکر کړې دے.

چه منیر نیازی بے حده ضدی انسان وو او په صحیح معنو کښې پښتون وو کله به چه مونږ ورته د ډسپلین په حواله خبره وکړه چه نیازی صیب لږ دا سګریټ په هر ځائ کښې مه څکوه دا کوربانه چینیان به څه وائی؟ بله دا چه تاسو بائید په په قطار کښې په خپل نمبر ولاړ وسئ.ټول خلق په قطر کښې نیغ ولاړ ده او تاسو د قطار نه بیرته ګوښی ولاړ ئې.
هغه به فوری په قهر شو او دا اعلان به ئې وکړو چه زه نه په قطار کښې ودریږم .نه زه هډو دا کتل غواړم او نه زه تاسو سره ځم.او په کنځلو به لګیا شو.

امجد لیکی چه بیا به چه مونږ ه کوم څیز هغه ته ښوول نه غوښتل یا به مو په هغه پیرزو نه وو نو هغه به مو وچیړیلو او هغه به د خپل ضد له کبله د هغۀ ځائ د لیدو نه انکاری شو او محروم به پاتې شو.
امجد لیکی چه زمونږ د چیړلو په وجه هغه د ماوزی تنګ،چون این لائی دیوار چین او ډیر مشهور ځائینو د لیدو نه انکار وکړو او په دغه سفرکښې به هغۀ ځان له ګوښې په خپل اطاق کښې پروت وو.

عادت سی بنائی هے تم نے منیر اپنی
جس شهر مین بهی رهنا اکتائے هوئے رهنا.

ما په خپله هم نیازی صیب په دوحه کښی لیدلې وو چه د حسن رضوی،امجد او عطا سره راغلې وو دوئی سره یو بل شاعر ډاکټر سعادت سعید هم وو چه د کتاب نوم ئې کجلی بن وو .
منیر نیازی صیب په نشه کښې وو او دا ټولو ته ئې کنځلې کولے چه دا ټول زما غزلې او نظمونه غله کړی دی. په خاص توګه حسن رضوی مرحوم ئې ډیر سپک کړې وو.
کسی کو اپنے اعمال کا حساب کیا دیتے؟
سوال سارے غلط تځے جواب کیا دیتے؟

********************************************************

6

اوس بیرته خپل اصل مضمون ته راځم او هغه دا چه
مشاعره بیا روانه شوه.
ډیرو شاعرانو د میلاد النبی او پروفیسر نزیر تبسم صیب په حواله خپل منظوم او منثور کلامونه وړاندې کړل چه پکښې د زناناؤو شاعرانو غټه برخه هم وه.

ځینی بیوروکریټ نما غوندې کسان داسې هم وو چه هغوئ د ناظم د منع کولو باوجود په انګریزئ ژبه کښې لیکلی شوی پخوانی لیکلی شوی مضامین واورول.
حالانکه دا مضامین د دې مشاعری سره بے سمونه وو.او څه خاص تاثر ئې نه وو.

بیا په اخېر کښې ناظم دا ذکر هم وکړو چه تاسو ټولو د اردو پښتو او هندکو کلامونه واوریدل او د انګریزئ تیرې بیرې مو هم برداشت کړے.په دا خبره ټولو برخه والو ډیر زیات وخاندل.

ما په خپل وار په مختصر تقریر کښې امجد صیب ته په رسمی ډول ستړی مه شی اوئیل او د هغوئ سره د ۱۹۸۶ نه واخله تر ۲۰۰۶ پورې د ملاقاتونو حواله هم ورکړه.

او بیا مې د میلاد په حواله د نعت دوه شعرونه او خپل یو غزل هم واورولو.
د نعت مطلع څه داسې وه.

چه الله درباندې کړې لوئے کرم دے
پیغمبره !شان د څومره محترم دے

زما نه پس د مشاعرې دوئیمه برخه شروع شوه چه صدارت ئې د پښتو ژبی نوموړی شاعر ښاغلی اباسین یوسفزی صیب وکړو.مشر میلمه پروفیسر محمد اعظم اعظم صیب وټاکلې شو او د مهمان اعزاز د پاره د لاهور نه راغلی دروند میمله د ښاغلی امجد اسلام امجد صیب نوم تجویز کړې شو.

په مشاعره کښې د اردو پښتو او هندکو ژبې شاعرانو وار په وار خپل کلامونه وړاندې کړل. ډاکټر اعظم صیب خپل کلام او تقریر په مینځنی وخت کښې واورولو چه هغه هم د خپلو مصروفیاتو له کبله په نیمائی کښې د تللو وینا کړې وه.

د مهمان اعزاز نه اول د مشاعرې صدر پروفیسر اباسین یوسفزی صیب د پښتو ژبی مشهور شاعر ارواښاد سیف الرحمن سلیم صیب د پښتو غزل اردو ژباړه واوروله په پښتو کښې به ما یو یو شعر وئیلو او هغه به خپله اردو ژباړه واوروله ، چه ټولو شاعرانو او سامعینو ډیره خوښه کړه.
بیا په اخر کښې امجد اسلام امجد پینځه شپږ نظمونه او غزلې واورولې چه ډیر داد ئې په واخیستلو،
د مشاعرې په پائ کښې د ډوډی بندوبست هم شوې وو .

*******************************************************

7

په لاره کښې ما د پروفیسر اباسین صیب نه د هغه د تیلویزیون په حواله دهغه د مصروفیاتو پوښتنه وکړه ،نو هغو ئ راته د خیبر نیوز د پاره د خپل اونئیز پروګرام” سلام خیبر” په حقله معلومات راکړل او ورسره ورسره ئې هم په دغه پروګرام کښې د برخه اخیستلو دعوت هم راکړو۔
دپروګرام په فارمیټ ئې هم پوهه کړم چه په اصل دا پروګرام په اردو کښې دے. زمونږ مقصد نړئ ته دا خوول دی چه پښتون دهشت ګرد نه دے ۔
د ټوپک او بارودو پرته په نورو کارونو هم پوهیږی۔
او د دنیا د نورو قامونو په څیر د دوئ هم مسئلې
د شخړی او ستونزې دی۔او د هغې د حل د پاره پښتانه فکر مند هم دی او د حکومت نه د خپلو حقوقو غوښتلو تقاضه هم کوی۔ د شپې ۹ بجې اباسین صیب زه د شرین محل سویټ سپین جماعت په خوا کښې کوز کړم دلته زما زوئ عمران څوک چه په د فارمیسی په فیکلټئ کښې سبق وائی ،د مخکښې نه زما په انتظار ولاړ وو۔ زه هغه سره ګاډی کښې کښېناستم او څه شیبه پس خپل کور ته ورسیدم۔
په صبا د ریډیو پاکستان ډپټی کنټرولر او زمونږ شاعر ملګرې لائق زاده لائق د اسلام اباد نه تیلیفون وکړو چه راروان ایتوار له درځم او انشاالله لیدل کتل به مو هم وشی او راروانو کارونوپه حقله به مرکه هم کړو .دوه ورځې وروستو لائق صیب پښاور ته راغلو او ما ته ئې اوئیل چه صبا به په یو پرائیوټ پروډکشن په سټوډیو کښې ستاسو په حقله یو پروګرام کوو،او دا رنګ جامې او واسکټ واچوئ۔زه به درته په په ۳ بجې انتظار کووم او تاسو سره به په سیون کلر سټوډیو صدر کښې ملاقات کووم

_________________

    8په صبا ۱۱ بجې خواشاه د پښتو ژبی مشهور مزاحیه شاعر ظفرخان ظفر راغلو ،زمونږ په حجره کښې ټول خلق ورته راغونډ شول او دظفر خان ظفر نه ئې د هغۀ د هائیکو ګانو فرمائیش وکړو ۔
ظفرخان ظفر ورته اوئیل چه تاسو ئې ماته رایادوئ او زه به درته هائیکو وائیم ۔
د ظفر ټولې مشهورې هائیکو ګانې چه مونږ واوریدلې، نو ظفر راته داسې هائیکو ګانې هم واورولې کومې چه په عام مجلس یا مشاعره کښې د اورولو نه دی۔
هلکانو ظفر ته ډیر زیات داد ورکړو ۔ظفر راته د خپل کتاب د ناوې لور په دوئیم ځل د چهاپولو زیرې راکړو ،او د شپږ دیرش زرو رسید ئې راته مخې ته کړو۔ چه په دا راروانو څو ورځوکښې به دا کتاب هم خپور شی او دا روپئ به هم لنډول غواړی۔زه د ظفرصیب په مطلب پوه شوم خو ما د دوو نورو کسانو سره د کتابونو په چهاپولو کښې وعده کړې وه، چه په هغو کښې یو چها پ شوې دے او نوم ئې پشتو ادب کے معمار او د بل د پښتو ژبې مشهور شاعر او ادیب ارواښاد لطیف وهمی صېب د افسانو کتاب دے ،چه ډیر زر د چهاپ د مرحلو نه تیریدونکې دے۔
نو بس خاموش پاتې شوم۔
خو زمونږ یو بل د پښتو قدردان ته مې سمدستی ایس ایم ایس وکړو خو په دغه موقع د قدردان ځواب رانغلو۔
دوه نیمې بجې ما لائق زاده لائق صیب ته ټیلفون وکړو او هغه راته په حیات اباد کښې د پښتون قام مشر ډیر د احترام وړ او ستر راهنما ښاغلی افضل خان لالا کور په نښه کړو چه دلته راشئ او بیا به زه تاسو سره هم د دغه ځایه لاړ شم۔

مونږ په ښوؤلی شوې نښو د افضل خان لالا کور ته ورسیدو،او لږه شیبه پس د لالا په ډرائینګ روم کښې ناست وو۔
لالا راسره ډیر په مینه راشه درشه وکړل او د صحت او کور فامیل تپوسونه ئې وکړل۔
لالا او لائق صیب دواړه د لالا په راروان کتاب کار کولو۔
هغوئ د کاغذونو لویه مسوده پرانستلې وه، او په ترتیب کولو بوخت وو، زمونږ په راتګ د لږ وخت د پاره دهغوئ په کار کښې لږ ځنډ هم راغلو۔ او لالا ته ما اوئیل چه که ستاسو د پردې څه خبره وی نو زۀ او ظفر به په بله کمره کښې ستاسو تر اوزګاریدو پورې انتظار وکړو۔
خو لالا راته اوئیل چه دا مونږ چه څه کوو د قام د پاره دی او چه کله څوک د قام د پاره څه کار کوی نو بیا به ځان سره قام هم په دغه کار کښې شریکوی ،او د قام سره په مشوره به کار کوی۔
زه د لالا په دومره خوږ او د شفقت نه ډک ځواب ډیر خوشحاله شوم ۔دا زما د لالا سره وړومبې ملاقات وو ۔ ما دلالا لیکونه لوستې وو او د هغه تقریرونه مې هم اوریدلی وو خو لالا مې مخامخ لیدلې نه وو ۔
زه د لالا اوږد قد ، سپینه ګیرې او د هغه دومره خوږ او ښکلی انداز یقینا ډیر زیات متاثر کړم۔

د لالا په باره کښې زما ذاتی رائی دا وه، چه هغه هم لکه زمونږ د نورو لیډرانو په څیر دذاتی فائیدې اخیستلو نه ډډه نه کوی او د بې نظیربهټو په وخت د امورکشمېر او سرحداتو د وزرات څوکئ زما په نظر کښې وه۔
بله خبره د لالا د ټول عمر نه بس دغه اېکی ېو موقف،چه د لر او بر افغان د سره ېو شی او د ډیورنډ کرخه د ړنګه کړې شی۔
لکه زما نور خلق هم د لالا سره په دې خبرو اختلاف رائ کولې شی۔
خو د لالا په نیت او د قام سره د مینې په جزبه هیڅوک هم
شک نه شی کولے۔

ماد لالا سره خپله پیژندګلو وکړه او ورته مې دا خبره واضحه کړه چه مونږ ټول عمر په مسافرئ کښې تیر کړو او په عملی سیاست کښې چرې موقع په لاس راغلې نه ده خو بیا هم د وطن او قام د غم او فکر نه ځان ژغورلې نه شو ۔او په سفر کښې هم راسره د وطن د ابادئ فکر مل وی۔

ما لالا ته وریاد کړل چه ستاسو سره زما دا وړومبې ملاقات دے خو ستاسو زما په نوم یو لیک راغلې وو کوم چه تاسو څو کاله وړاندې د ستاسو د پارټئ یو کارکن محفوظ جان صیب له ورکړې وو چه په کوم کښې د عالمی کانفرنس په انعقاد او بیا ستاسو د لر او برافغان اود ډیورنډ لائین په حقله د یو سیمینار رابللو خبره او معلومات ورکول وو۔

تاسو په ټوله دنیا کښې میشت پښتنو ته په دغه سیمنار کښې د ایجنډې په حقله معلومات ورکړی وو۔

لالا ما ته اوئیل چه لائق ستاسو غائیبانه تعارف کړې دے او زه په دې خبره ډیر مطمئین یم چه په بهر دنیا کښې نن صبا پښتانه د وطن او قام په حقله سوچ او فکر لری او د وطن د خوشحالئ او سوکالئ د پاره ګټور ګامونه اخلی۔

زمونږ د سیون کلر سټوډیو سره تقریبا درې بجې وخت وو ۔

د لالا سره زمونږ ډیر وخت واوړیدو او د لائق صیب په موبائیل ټیلیفون څو کرته زنګ راغلو او ورته ئې د راتلو د پاره اوئیل ۔
لائق صیب ورته معزرت وکړو او د زر تر زره د راتلو او رسیدو وینا وکړه اخیر د لالا نه مونږ په نیمائی کښې‌راغلو او د هغه د کتاب هغه مسوده هم هغسې پاتې شوه۔
بیا زه او لائق صېب تقریبا څه د پاسه پینځه بجې ورسیدو ۔ د سټوډیو مالک او پرودیوسر اشفاق طورو ، کوربه هدایت الله ګل ا ود دې پروګرام ډائرکټر صیب په انتظار وو۔
د کوربه صحت خراب وو اوشدید زکام او ټوخې ورته لګیدلې وو۔

څه لږه شیبه پس کوربه د لائق زاده صیب انټریو سر دوباره شروع کړه ۔ د دې نه وړاندې هم د لائق صیب د راروان ټیلیوزیونی پروګرام نغمه ګر د پاره انټریوو شوې وه۔

خو لائق صېب په هغه مطمئین نه وو ۔
تقریبا یو ساعت پس د لائق صیب انټرویو خلاصه شوه۔

او بیا زه د میلمه په څوکئ کښیناستم خو د کوربه هدایت الله ګل طبیعت ډیر خراب وو۔

*************************************************************************************************

د پروګرام نغمه ګر په حواله د پروګرام کوربه محتصر دومره اوائیل چه دا د هغو شاعرانو او د موسیقئ د استاذانو په باره کښې‌یو پروګرام دے چه د چا نغمې ډیرې مشهورې شوی وی. د هغه شاعرانو نغمې چه په فلم تیلیوزیون کښې ئې د خوښئ ځائ موندلې وی او هغۀ موسیقاران چه د چا د نغمو طرزونه او موسیقې د مقبولیت مقام ته رسیدلې وی.
په نغمه ګر پروګرام کښې به د شعرا سره ښاغلې هدایت الله ګل صیب انټریوو کوی او د موسیقارانو سره به ښاغلې لائق زاده لائق صېب په سر او تال خبرې کوی.
د موسیقارانو په حقله خو ما ته څه معلومات نه شته خو زما نه وړاندې چه د کومو شاعرانو سره مرکې شوې دی په هغوئ کښې ډاکټر محمد اعظم اعظم ،ښاغلئ رحمت شاه سائل،ښاغلې لائق زاده لائق، ښاغلې هدایت الله ګل او زما نوم فیروز افریدی نومونه شامل دی.
د ځان په باره کښې خو به دومره اوائیم چه زما په دغه کسانو کښې مقام داسې دے لکه د استاذانوپه محفل کښې څوک شاګرد کښېنی .
البته دا نور نومونه په هر لحاظ ډیر زیات د قدر او احترام وړ دی.
د دوئی نغمې ،غزلې ،او سندرې د پښتو ژبې او ادب په ځولئ کښې لکه د بیش بها ملغلرو په څیر دی.

زما په انټریوو کښې د هدایت الله ګل طبیعت دومره خراب وو چه کیمره مین او ډائرکټر صیب څو څو ځله د کیمرې ریکارډنګ بند کړو او هغه به بیا ری ټیک شو.

یو خوا د لائیټونو ګرمی وه او په ما خوله روانه وه .بل خوا د بار بار رې ټیک په وجه زما توجه هم بے وزنه غوندې شوه خو څۀ وخت پس ډیر په مشکله زمونږ دغه مرکه سر ته ورسیده.

او مونږ د سټوډیو نه رابهر شو.
په دروازه کښې دوه درېد ډرامو جینکئ(ډرامه ارټست) هم ولاړې وې او زمونږ د تلو انتظار ئې کولو چه دا بلاګان لاړ شی او د دوئی کار وشی.

مونږ مسافرو پښتنو ته داسې قسم نندارې څه عجیبه غوندې ښکاری خوما د لائق زاده صېب نه پوښتنه په دې اساس و کړې شوه چه دا د شو بز خلق دی دوئی له به هم دغه قسم خلق راځی . ملیان خو ورله نه راځی.
ما ته عباسی صیب رایاد شو چا ته چه ما د خپل زوئ ‌بختیار علی امریکې ته په تلو د خپلې خواشینئ اظهار کړی وو .

ما عباسی صیب ته وئیلی وو چه بختیارهلته په امریکه کښې لوئ لوئ ویښتان پریخی دی او فرنچ کټ ګیره ئې هم راباندې سمه رانغله.
عباسی صاحب اوئیل
او خدایه چهوړو یار وه امریکه ګیا هے،بال شال نهیڼ بړهائیڼ ګے تو وهان کوئی قران پړهنے تهوړا ګیا هے؟

اسغفرالله ..عباسی صېب ته ما د خپل او د کورودانې د تربیت په حواله یو اوږد لیکچر ورکړو خو هغه زما ټول بیا ن هسې د بوسو بادول وبلل.

زه او لائق چه کله یونیورسټئ ته رانزدې شو نو ما ورته اوئیل چه اباسین له ورځو .

لائق صیب د شپې په دا وخت د اباسین په کور ورتلل ښۀ ونه ګڼل او راته ئې اوئیل چه پروفیسر جهانزیب نیاز لالا ته فون وکړه که هغه وی نو وربه شو.

ما د الالا کور ته د ټیلفون زنګ اوهلو خو هغه ګوشک پورته نه کړو او داغسې مونږ دواړه خپل کورونو ته لاړو.

په تلو تلو کښې لائق صیب ته ما په دوئیمه ورځ د خیبر ریډیو له خوا د مرکې د پاره د دعوت په حقله هم اوائیل هغه راته اوئیل چه انشاالله زه به هم درسره ځم.

_________________

10

په صبا زمونږ کور ته د خیر اباد نه دوه ډیر قدرمن شاعران ادیبان راغلل .دا کسان ډیر زیات په ژبهاو قام مئین دی او د شعر و ادب د پرمختګ د پاره هر وخت په هلو ځلو کښې بوخت وی.
دا یو کس خو زه له هغه وخت نه پیژنم ،چه ما په سکول سبق وائیلو .هغه هم داسې چه زمونږ په باړه کښې د هغه په نوم یو شاعر شته چه ټوله ورځ د کبابو کړهی او انګار ته ناست وی خو په تخیل کښې چرته په ګلستان کښې ګرځی.د دۀ نوم ماصل خان انګار دے.او زه له وړوکې وم چه په دغه د کبابو په دکان ئې د شعرونو دبستان تر نن ورځې پورې پرانستې دے او بیا هم زما د وړوکوالی په ورځو کښی چا ما ته وئیلی وو چه اصلی شاعر ماصل خان اتش دے څوک چه په خیر اباد کښې اوسی .ستاسو دا انګار د هغه نقلی دے.نن زه ځان خوش قسمته ګنړم چه اصلی ماصل خان اتش زما دوست او مشر دے او په خپله درنه څټه زما غوندې غریب الوطن او کشر د ادب یو ادنی چنړی کور ته راځی او ما ته د خپل دیدن شرف رابخښې.دا ماصل خان ۶ فټه او دوه انچه قد لرې او نن هم په دا عمر کښې د ډیرو پینځویشت کلنو ځلمو نه زیات چټک او چابک دے..الله پاک ورله ډیر عمر او صحت ورکه امین

دوئم ملګرې هارون رشید صیب دے چه قام پرسته او د وطن په حال فکرمند دے.هارون په پښتو او اردو دواړو ژبو کښې لیکل کوی او ما شاالله په لږ عمر کښې ئې په ګن شمیر کتابونه او لیکنې مینځ ته راغلی او خپارۀ شوی دی.

هارون او ماصل خان اتش په ما دا هم لوئ احسان دے چه د اجمل خټک بابا غوندۍ نابغه روزګار شخصیت سره ئې زما پیژندګلو کړې ده .

دوئی سره ښه اوږد ګپ روان وو چه د هارون د کتاب
پشتو ادب کے معمار خبره مینځ ته راغله.
دوئی غوښتل چه څو ورځې وروسته د دغه کتاب مخ کتنه وشی او زه ورسره پکښې شریک شم.

ما د دوئ دا دعوت په خپل ځان د پاره درناوې وګڼلو او د دوئ سره په دغه دستوره کښې د ګډون وعده مې هم وکړه.

_________________
11

د ماصل خان اتش او هارون رشید سره د پښتو ژبی په حواله ډیرې خبرې وشوې.هارون صیب اوئیل چه په دغه کتاب پسې یو بل کتاب هم چهاب ته نزدې دے چه په هغه کښې به د پښتونخوا د تیر شوو سرکاری افسرانو ،د علمی او ادبی شخصیاتو او د جعرافیائی تقسیم او نقشو احوال وی.
دا به یو قسم د حوالې کتاب وی چه خلق به ترې د تحقیق په حقله استفاده کوې شی.

هارون زیاته کړه چه پشتو ادب کے معمار پسې هم د نورو ادیبانو شاعرانو یو بل کتاب هم لیکلې شوې دے او انشاالله چه ستاسو په تعاون به یې خپور کړم.ما ورته د خپل مکمل تعاون باور ورکړو او د دوئ دا زیار مې وستائیلو.

ماصل خان اتش اوئیل چه انشاالله چه کله دغه د مخ کتنې تاریخ فائینل کړو نو تاسو پسې به یو ځل بیا راشم..ما ورته اوئیل چه خدائ مو هر وخت راواله خو د مخ کتنې د پاره ستاسو په ټیلیفون یادګیرنه به هم کافی وی او انشاالله چه زه به ضرور درځم.ما ورته زمونږ د ادبی ټولنې یو بل مسافر شاعر وزیر بادشاه جانان صیب ذکر هم اوکړو چه هغه هم راوغواړئ انشاالله چه زه به هغه هم د ځان سره راولم.

دوئی د مازیګر په وخت زما نه رخصت شول او ما حاجی صیب شیر اکبر صیب ته تیلفون وکړو چه زه اوزګار یم که تاسو سره وخت وی چه لږ چکر اواهو.

هغه راته د ما ښام اوه بجې د تیاریدو اوئیل چه انشالله بر به ګرځو ځان تیار کړه.

لږه شیبه پس زمونږ یو ډیر خوږ ملګرې میجر ریټائرډ طارق محمود صیب په خپله سوزکی ډبه کښې راورسیدو.

طارق محمود صیب سره زما پیژندګلو د ورلډ پښتون فاونډیشن په وساطت شوے وه.
هر کله چه ۲۰۰۱ کښې مونږ د فاونډیشن غړی شو نو میجر طارق محمود د پښاور د چیپټر مشر وټاکلے شو.
ډاکټر زاهد ایوب په امریکه کښې مرکزی صدر شو.
او داکټر کمال خان نائیب صدر شو.بیا وروستو زاهد ایوب صیب استعفې ورکړه.کمال خان صدر شو.عمر خان داوړ جنرل سیکرټری جوړ شو.
په ۲۰۰۴ کښې زه د ورلډ پښتون فاونډیشن صدر وټاکلې شوم او د پښاور د مشرانو سره مو د خیبر یونین په هال کښې د اسلامیه کاج اولډ بوائز د پاره جوړ دفتر کښې ملاقاتونه هم وشول.

هلته میجر صیب طارق زه د ټولو ملګرو سره متعارف کړې وم او د غرمې ډوډئ یې راباندې هم خوړلې وه.
هم په دغه موقع زما د اباسین یوسفزی سره ملاقات شوې وو

میجر صیب ته چه کوم فنډز د تعلیمی پروژو د پاره د فاونډیشن اورسیز ملګرو رالیږلې وو، هغه یې ډیر په ایماندارئ سره صرف کړی وو او تر اوسه پورې ورسره چه کوم فنډ د خرڅ کول څخه پاتې دے ، ورسره امانت پروت دے او هر کال یې زما مخې ته ږدی.
ما ورته لیکلی ورکړی دی چه چرته مناسب سکول کالج ته ورکړه یا اسلامیه کالج ته یې په چنده کښې ورکړه.خو د میجر صیب زړه په مطمئن نه دے نو ځکه فنډ له تر اوسه ورسره امانت پروت دے.
زه وائیم چه الله پاک د میجر طارق محمود غوندې پښتانه نور هم زیات کړی، چه د ملک او قوم په برخه د ښو خلقو تعداد زیات شی.

میجر صیب راته اوئیل چه د ګدون قبیلې مشهور مشر حاجی اجون خان جدون کتاب چهاپ شوې دے او دلته تاسو سره نزدې په تاج اباد کښې اوسیږی نو که ستا خوښه وی چه هغه له ورشو.
کتابونه به ترې راوخلو او د یو تارخ ساز مشر سره به ستا ملاقات هم وشی.

زه د مشرانو په مجلس کښې ناسته ډیر په مینه کووم.
ما فورا ځان تیار کړو او د میجر صیب په سوزکی ډبه کښې د اجون خان جدون ځائ ته لاړو.
ملک اجون خان جدون د شپږ تیا کالو جابک مشر په مخ چه زما نظر پریواته ،نو یو مسحور کن غوندی احساس مې په زړه کښې راوپاریدو.

ډیر د رعب داب ښکلی کړۀ وړۀ او نورانې څهرې انسان دے لله پاک داسې مشرانو ته د صحت او ایمان سره ډیر عمر ورکړه .

اجون خان جدون په نولس سوه دوه شپیتم کال عسوی ۱۹۶۲ کښې د معربی پاکستان د اسمبلئ غړې پاتې شوې وو او د ایوب خان مرحوم سره یې دوستی وه.
اجون خان جدون د خپل وطن علاقه ګدون د پاره د پاره ډیر کار

حاجی اجون خان جدون خپل نوې چهاپ شوې د اردو او پښتو کتابونه راپیرزو کړل او د قومی ډائیجسټ یو څو کاپیانې یې هم راکړې په کومو کښې چه د هغه د کتاب سلسله وار قېصه میا شت په میاشت خپریدله.

زما ملاقات د حاجی اجان خان جدون سره یقینا چه ډیر ګټور وو.

ما او میجر صیب د حاجی اجون خان جدون سره چائ بسکټ وکړل او بیا زمونږ کور ته راستانۀ شو.

میجر صیب سره تقریبا یو ساعت ناستی نه وروستو حاجی شیر اکبر صیب هم راغلو

 

دپښتوخوا نه بهر د پښتو ژبې او ادب روزنه ….

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: جمعه، 18 اپریل 2008

[color=red][size=18][b]دپښتوخوا نه بهر د پښتو ژبې او ادب روزنه[/b][/size][/color]

په معدنیاتو مالا مال،په حسن او ښکلاګانو موړ ،ولې په معاش غریب وطن دپښتونخوا بچی د رزق ګټلو په لټون د دنیا ګټ ګټ ته رسیدلی دی.

مونږ نن چه په خپل وطن کښی دا ېو څو پخې سیمټی کوتڼئ وینو یا  لږ ډیر ګزاره حال  خلق مو په نظر راځی .د وطن د محنت کښو بچو د مزدورئ په برکت  دی.څوک چه د خپل وطن نه ډیر لرې په پردی هیوادونو کښې محنت مزدوری کوی او خپلو بچو له سیر اوړه ګټی.

زما وطن د سرو او سپینو وطن
 په مزدورئ پسې بهر ګرځمه

پښتون قوم زوړ تاریخ لری اوتاریخ ګواه دے چه پښتون وګړې د خپلو روایاتو امین او محافظ دے.
دا قوم ډیر په مشکل خپل روایات پریږدی او د پردی کلتور دود دستور خپلوی.
په پردی وطن هم پښتون وګړې د خپلو کلتوری روایاتو سره ژوند ژواک کوی
او چه څه رنګه ژوند په خپل ټاټوبی تیروی ،په پردی وطن یې هم پیروی کوی.

د مثال په توګه،خپله جامه پیزار،څادر ټوپئ کټ پزې د خپل استعمال د پاره خوښوی.

د ګلاس په ځائ جام او د پلیټ په ځائ په رکیبئ کښی خوړل څښل کوی
د وطن په شان وریته او لړلې غوښه په مینه خوری.
په ډیرو کښې دچیلم،نسوار تماکو سره شغل کوی .
زرق تنځرې مړز هم ساتی او په دیرو کښې د منګی رباب سره د یا قربان ټپه هم اوچتوی.

په غم ښادئ کښې د وطن په څیر دود دستور کوی.

د غم (مړینه) په وخت درې ورځې ناسته کوی.په پردی وطن د خپل مړی خپل ټاټوبی ته د رسولو کوشش کوی او  د خوشحالئ په موقع د ډول سرنا سره اتڼ چوی او خپلو وطن والو ته ډوډئ کوی.

د هرے قبیلې او وطن کسب ګر هم د خپلو کارونو نه پس په ډیرو کښې سر کلې او د غم ښادئ په موقع خدمت کوی.

په خپل وطن کښې د بلا ډیرو ستونزو،سختو او شخړو  راتیر پښتون وګړې چه پردی وطن ته لاړ   شی نو دغۀ د غمونو فکرونو پولو پټو او تره تربګنئ د لانجو نه یې   غوږونه په قرار شی. د دوران غمونه یې کم شی او په زړۀ کښې لطیف احساس رابیدار شی جزبی یې تاندې شی او فکر یې غزونې وکړی.

په داسې حال کښې  ورته د وطن یادونه او ټولې ښکلاګانې او د محبوب او جانان اداګانې مخکښې مخکښی کیږی او د سر او تال شعر و ادب شرینې خبری ساز او اواز په ښۀ لګی.

هغه پښتون چه په وطن شډل بډل سخت او ضدی وی په پردی وطن کښې د مینې محبت سندرې وائی .د قانون احترام کوی او د یو بل عزت او درناوې کوی.

په خلیجی  هیوادونو کښ میشتۀ پښتانۀ د شعر و ادب د پاره ډیر په مینه او تاودۀ جزبه کار کوی.
د خلیجی ریاستونو د مسافرت نه ډیر وړاندې په هند او فارس کښې د پښتو لوئی لوئی شاعران او ادیبان تیر شوی دی.
په اروپا او مغربی هیوادونو کښې‌هم د پښتو ژبی او ودې د پاره انفرادی او اجتماعی کوششونه شوی دی او اوس خو نور هم په منظم ډول روان دی.

د ثور انقلاب نه وروستو په اروپا او مغرب کښې میشتۀ‌افغانان د پښتو ژبی د ودې او ترقئ د پاره باقاعده تینظیمونه ،ټولنې او جرګې سازې کړې دی.

هم دغسی په خلیجی هیوادونو کښې هم  د پښتو ژبی ،شعر و ادب د پاره ټولنې او جرګې جوړی شوې دی.
په سعودی عرب او بحرین کښې هم د قطر او اماراتو په شان ادبی ټولنې او جرګې جوړې دی.

په عرب اماراتو کښې دوه درې تنظیمونه د تیرو شلو پینځویشتو کالو راسې کار کوی خو په دا ټولو کښې زیاته فعاله د قطر  پښتو ادبی ټولنه ده چه په کال ۱۹۸۴ کښې ئې بنیاد ایخے شوې  دے.

د قطر د قوانینو مطابق د ټولنې سرپرستی د پاکستان سفارتخانه کوی لیکن د ټولنې ټولې فیصلې او کارونه د تنظیم د غړو په مشاورت کیږی.

د ټولنې ملګری د تاسیس له ورځی په ادبی ،سماجی او کلتوری کارونو بوخت دی ،دېر په مینه او پښتانه جزبه دشعر و ادب او د خپلو وطنوالو خدمت کوی.

د قطر پښتوادبی ټولنې ته دا اعزاز هم حاصل دے چه د پښتون قام په تاریخ کښې ئې په وړومبی ځل د وطن نه بهرد باقاعده مشاعرو او سمینارو ابتدا وکړه.
چه پکښې د خپل وطن لویو لویو ادیبانو شاعرانو برخه اخیستې او دا سلسله تر دې دمه جاری ده.

په هر کال د پاکستان د ازادئ د ورځې دستوره کیږی .د پاکستان سفیر ئې صدارت کوی او د پښونخوا شاعران ادیبان پکښې مشران میلمانه وی.

د میلمانو په  اعزاز کښې پوره یوه اونۍ د شعر و ادب او ټنګ ټوکور  د محفلونو اهتمام او انعقاد کیږی او د ملګرو سره سره راغلی میلمانه او عام پښتانۀ هم ترې خوندونه اخلی.

د پاک پښتو ادبی ټولنې دا شعوری زیار دے چه د وطن نه بهر میشتۀ پښتانه د،د خپل وطن په حالاتو خبر ساتی.د وطن او قام ترجمانی د په منظم ډول د بهرنی قومونو په وړاندې وشی.
د شعر و ادب په حواله د خلقو ته پیغام وررکړی چه پښتون  دهشت ګرد نه  دے
 یوازے د بارودو او اسلحه خبرې نه کوی بلکه د مینې او محبت په سندرو هم مست دے.

د بده مرغه اغیارو ورته ټوپک په غاړه کښې اچولې دے.

د پاک پښتو ادبی ټولنې د اولینئ ورځې  دا کوشش دے چه د وطن نه بهر میشت پښتون د په خپل تاریخ ،کلتور او تعمیری رویو پوهه کړی او سماجی تربیت د ورکړی.

د ادبی ټولنې دا زیار چه په وطن پروت ادیب و شاعر د،خپلو محنت کښو پښنو وړونه ته راوبلی چه د مسافرو د حالاتو سره سره د بهر دنیا مشاهده هم وکړی او د نورو قومونو د رویو او کلتورونو سره واقف شی.

د راغلو ادیبانو شاعرانو د وژن کینوس وسیع شی او د خپلو وطنوالو مسافرو سره وطن ته په
 راپیښو کشالو باندې خبری وکړی.د ملی وحدت او قامی اتفاق او ورورلئ د پاره خپلې زدکړی او تجربې شریکې کړی .او د غسې د مینې او اتفاق یوه فضا قائمه شی.

د کال ۱۹۸۴ نه واخله تر دې دمه د پاک پښتو ادبی ټولنې دوحه قطر د سیوری لاندې په سوؤنو شمیر د مشاعرو او مزاکرو دستورې شوی دی.
چه پکښې د مسافرو شاعرانو ادیبانو  پرته عام پښتون وګړی هم ګډون کړی دے او د ټولنې د ملګرو ئې مرستې او ملاتړ کړې دے.

د اولنی ورځې نه واخله تر دې دمه د ټولنې تولو ملګرو  په یونظم یو فکر او د یو مرام د پاره بے لوثه خدمت کړې دے .
دغه ملګری وزیربادشاه جانان ،امت بنګش ،فیروز افریدی،ملتان خان همت،دلاور خان لیونے ،نیاز محمد مهمند او بختیار شاکر د ډیرې ستائینو حقدار دی.
د ټولنې په نورو ملګرو کښې د موسیقئ د څانګے استاذان هم د قدر وړ دی چه د تاسیس له ورځې د ټولنې سره راروان دی او خپله وظیفه په ډیر مینه تر سره کوی
په دوئی کښې حاجی نورزادین،اسلم صادق،محمد حلیم،شمشیر خان ارمانی ،او سرور شاه باچا جی شامل دی.

دا ټول ادیبان شاعران او فنکاران د پښتونخوا د بیلا بیلو سیمو سه تعلق  لری او د خو ند  لهجې او ځانګړی ثقافتی رنګونه لری چه د ټولنې وجود ئې لکه د ګلونو د ګلدستې په څیر خائیسته کړې دے.

په سرپرستو ملګرو کښې حاجی ګلزار خان ،مکرم خان،نورالله بنګش،او نور ګن شمیر  پښتانه ملګری د پښتو او پښتنو د پاره په کارکښی خپله ونډه برخه کوی.

د پاک پښتو ادبی ټولنې ټولو ملګرو خپل کلامونه په کتابی شکل کښې خپارۀکړی دی چه تعداد ئې تر دیرشو سیوا دے.
په پښتونخوا کښ د نادارو ادیبانو شاعرانو کتابونه هم چهاپوی او ورسره مرسته او مدد کوی.
د قطر ادبی ټولنې په زیار دوه میاشتنئ پښتو مجله هم خپریږی او دغسې د قطر یو بل تنظیم هم یوه پښتو مجله په باقاعدګئ سره د پښاور نه خپروی.

د پښتونخوا ادیبان شاعران د پاک پښتو ادبی ټولنې کار ته د قدر په سترګه ګوری او وخت په وخت ئې په خپلو کالمونو او تبصرو کښې یادوی.

د ادبی دوستانو دا ارمان دے چه د وطن هر وګړی د په معاش موړ په  صحت روغ،او د علم په کالو خائیسته شی.

چه په وطن کښې امن راشی ،د ټوپکو او بارودو نه لاس په سر شی او د مینې او ورورولۍ یوه ښکلې پښتونخوا اباده شی

فیروز افریدی
۱۸ اپریل پښاور.
 

Democracy in action: Pakistani residenDemocracy in action: Pakistani residents

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: زیارت، 21 فروری 2008

http://thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=February2008&file=Local_News2008022052718.xml


Democracy in action: Pakistani residenDemocracy in action: Pakistani residents
Web posted at: 2/20/2008 5:27:18
Source ::: The Peninsula
DOHA • The landslide win of Pakistan’s two largest democratic outfits in the February 18 general elections showed that people in the country are largely wary of religious parties and military-led governance.
The people of Pakistan have clearly shown their preference for democratic rule, said Firoz Khan Afridi, a popular Doha-based Pakistani Pashtun community leader.

The outcome of this poll clearly shows that if genuinely democratic forces are allowed to take part in relatively free and fair elections, people would not vote for religious forces or for outfits backed by the army.

In the last general election, as we know, the Mulla-Military alliance had emerged the winner because the main democratic parties were kept out.

An outspoken Afridi who is a known critic of dictatorial rule back home, told this newspaper yesterday: “The poll results are before you and we see religious parties and their backers are relegated to the background unlike the last time when they won so handsomely.”

Analysts attributed the victory of religious parties in the last election to a wave of anti-Americanism in parts of the country. These parties, as we know, were in alliance with Pervez Musharraf-backed Muslim League, Afridi said. “It was dubbed as a Mulla-Military alliance.”

“So, while the situation remains almost the same in these parts of Pakistan why these anti-American sentiments have suddenly given way to pro-democracy feelings in this election,” he asked.

The answer is simple. Given the freedom to choose between democratic and religious political parties, the common Pakistani would prefer the former, said Afridi.

With the win of Pakistan People’s Party (PPP) and Nawaz Sharif-led Muslim League in this election, immense pressure will be on President Musharraf as both the parties are likely to forge an alliance and they are known for their staunch stand against military rule, said Afridi. Their agenda is to remove military rule.

It’s a hung parliament so no one party can make a government on its own. It has to be an alliance in power at the centre, he added.

There have been complaints of rigging in some places and a prominent PPP leader has even claimed that polling agents of some of its candidates are untraceable, said Afridi.

However, according to Furqan Paracha, another prominent Pakistani here, the elections have ended smoothly and beyond people’s expectations. “The media has been reporting that the polls were by and large free and fair and rigging has taken place only in one or two places,” he said.

It is obvious that the PPP and ML would join hands to form a government, he said. “We want this dispensation to restore Pakistan’s dignity and image in the world. We were left demoralized,” said Paracha.

M Shoaib, yet another prominent Pakistani resident here, said all the political parties should work in the interest of the nation. “That’s the most important thing,” he said.

Doha resident wins seat

DOHA • A Doha resident from Pakistan has won a parliamentary seat in the general elections. Munir Khan Orkasi, who has been living in Doha for more than three decades, defeated his nearest rival M A Obaidulla Sherif by more than 16,000 votes in a tribal constituency bordering Afghanistan.

Orkasi, a philanthropist and social worker, manages a contracting company in Qatar and he hails from the frontier region in Pakistan. He had won the 2002 elections for the lower house of Pakistan parliament.

Friends and well wishers in Qatar greeted Orkasi’s thumping victory and expressed their optimism that he would take up the issues of non-resident Pakistanis in the parliament.

ts

عبدلمالک مالک افریدی….لیکوال …فیروز افریدی

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: زیارت، 24 جنوری 2008

عبدل مالک مالک افریدی
لیکوال فیروز افریدی

 


 

د خیبرنوم د پښتونخواه په اسمان لکه د ځلنده ستوری ښکاره بریښی.د خیبر دره د هندوستان دروازه بللې شی.
پخواه به د وسطی اشیا نه ټولې لښکرې اوتجارتی قافلې هم د خیبر دره په لاره هندوستان ته راتللې.او په دغه سوب ئې په نړئ کښې نوم ګټلې دے

د کله نه چه د پښتو ادب او شعر خبره مخې ته راځی نو دلته هم خیبر د یوځانګړی اسلوب،فکر او خیال راڅرګندیږی.
او بیا بالخصوص د حمزه خان شینواری او خاطر افریدی (مرحومین ) رنګینې او مهینې شاعرئ د دې خاورې ادبی مقام ډیر پورته خیژولې دے.

د دغه خاورې سره د پښتو شعر و ادب پیژندګلو هم دخیبر د دغه ستورو په سوب شوې ده.

دا خبره هر چا ته معلومه ده چه په پښتو کښې د مشاعری رواج ډیر وروستو راغلې دے خو د خیبر په خاوره د مشاعرو د رواج اولینئ تیګه هم دغه مشرانوایخولے ده.

په خیبر.لواړګی .جم او باړۀ کښې چه هر څومره ټولنې او ادبی مرکزونه جوړ شوی دی د دې شمله مونږ د ستر مشر امیر حمزه خان شینواری مرحوم او د هغه ملګرو په سر تړلې شو.

حاجی عبدلمالک افریدی نوم زه د سکول د وختونه راسې اورم ځکه چه زما تعلق هم د باړې خیبر ایجنسئ سره دے.
بیا زه د روزګار په سلسله کښې د وطن نه بهر مهاجر شوم او څه ۲۰-۲۲ کاله مسلسل تر دې دمه بهر پاتې شوم خو د حاجی عبدلمالک افریدی نوم به مې د ادب په حواله د لیک په صورت کښې او کله کله په مشاعرو او ادبی مجلسونو کښې اوریدو.

یو دوه درې ځل مې ورسره لیدل کتل هم شوی دی چه زما د رخصتئ په وخت کښې په رابلل شوو مشاعرو او غونډو کښې ئې تشریف راوړې وو.

د عبدلمالک افریدی نوم په د پښتو ادب په تاریخ کښې تل ژوندی وی.
نوموړی برڅیره په دې چه پخپله هم شاعر او لیکوال دے د نورو ډیرو ادیبانو او شاعرانو د کلامونو او شعری او نثری مجموعو د خپرولو مرستیال دے.

ما ډیر داسې ادیبان او شاعران لیدلې دی چه د هغوئ کتابونه نوموړی بے له څه نوم و نمود په خپل خرڅ چهاب کړی دی.

حاجى عبدالمالک (مالک) اپريدے دهغو خوږ ژبوشاعرانو په صنف کښې شامل دے چې شعرونه ئې په ساده او شائیسته معيارى ژبه او الفاظووئيلى دى

چې خپلې قامی او اولسى شخړې ئې په بشپړ توګه بیان کړې دی.

دحاجى عبدالمالک مالک اپريدى دمينه په نامه چاپ شوے کتاب مې د نظره تیر شوې دے او هسې هم په اخبارونو او مجلو کښې کله کله د افریدی صیب د شعرونو نه محظوظ کیږو.
.
مالک په خپله شاعرئ کښې وطنی الفاظ هم استعمال کړی دی اوډير خوند ور او نازک خياله تشبيهات ئې پکښې راوړی دی

چې ماښام راته جانان خواږه راګورى
شنه خالونه ئې ښکاريږى لکه ستورى
دتيراه دڅيړيو سيورى مې راياد شى
چې رامات شى ستاپه مخ دزلفو سيوری

پکښې نشته دے درانه درانه مشران اوس
دخيبر پښتانۀ ځکه شول کمزورى

دلالونو له دانو نه هم دى ښکلى
زۀ چې ګورم دحمزه دغزل تورى

بل ځائ لیکی.

مئين چې شوم په مينه کښې غمونو سره مخ شوم
دعشق په کشتۍ سپور دطوفانونو سره مخ شوم

ماويل چې به پرې وچوم دخپل زړګى ټناکې
تکل کښې داغزووم دګلونوسره مخ شوم

حاجى عبدالمالک اپريدے١٩٦٤ع کال دتيراه ميدان سيمه کښې زيږيدلے دے .په خپله سیمه لوئ تاجر دے او د پراپرټئ سره سره د ایکسپورټ امپورټ کاروبار هم کوی .

ډیر میلمه دوسته انسان دے.د هر چا سره منډا ترړا وهی او چه وس ئې رسی نو څوک هم د مالک د دروازې نه تش لاس نه راګرځی.

مالک د مشرانو ډیر قدر کوی او کوشش کوی چه خپل ځان په وړوکو خلقو کښې حساب کړی .
د مالک د مزاج سادګی اودهغه په طبیعت کښې فطرتی حسن سلوک د دوئی د سترې کورنئ په سوونو کالو راروان تربیت نتیجه ده.
مالک بلا شبه د پښتو ادب یو بے مثاله خدمت کونکې انسان دے.

فیروز افریدی
دوحه قطر
۲۴/۱/۲۰۰۸

دا ادیرې دا مقبرې…..فیروز خان آفریدی

لیکونکے: فیروز خان آفریدی په نېټه: نهې، 22 جنوری 2008

دا مضمون ما د دستار مجلې د پاره زما مستقل کالم د خلیج غږ جولائ ۲۰۰۵ کښې لیکلې وو. دا ادیرې دا مقبرې کله چه بنده سترګی پټې کړی نو په زمکه د هغه وجودد خاورو په ډیری بدل شی. په ژوند کښې د جائیدادونو مالک د مرګ نه پس په دوه ګزه زمکه کښې ځائ شی. هم دغه د فنا او بقا عمل دے. چه د دنیا سره راغلے او تر اخره به دومدار وی. جائین ګے جب دنیا سے تو کچه پاس نه هوګا دو ګز کفن کا ټکړا تیرا لباس هوګا د هر وطن د خلقو د ژوند ژواک دودونه دستورونه جدا جدا دی. د هرې خطې ابادی خپل مړی د خپلو مذهبی رسومو او عقائیدو په رڼا کښی سنبهالوی. ځینی خلق مړی سوزوی.ځینې خلق مړی ښخوی. ځینې ئې په کمرو او غارونو یا بیابان کښې هم دغسې کیږدی.او د مارغانو،ځناورو او خشراتو د سخومې ذریعه وګرځی. مسلمان خپل مړی په زمکه کښې ښخوی . په مشترکه توګه د زمکې یوه ټکړه بیله کړی او په هغې کښې‌خپل مړی د خپلو مذهبی رسمو او عقائیدو په طریقه ښخوی. د ډیرو قبرونو دغه تکړې ته ادیره یا مقبره وئیلے شی. پښتانه د خپلو مړو په حواله ډیر زیات حساسه دی. د دنیا نور قومونه خپل مړی هم په هغه وطن کښې ښخوی په کوم وطن کښې ئې چه د ژوند ورځی شپې تیرې کړې او اخری سلګئ اخېستی وی .ولې پښتانۀ خپل مړی خپل د پلار نیکه وطن ته رسوی او هم هلته ئې تورو خاورو ته سپاری. ځکه چه د پښتون وګړی د خپل وطن سره بے کچه مینه ده،لکه چه احمد شاه ابدالی وئیلی وو د ډیلی تخت هیرومه چه را یاد کړم زۀ د ښکلې پښتونخواه د غرو سرونه زمونږ د عصر خبره ده. چه کله افغانان وروڼه د مهاجرت په پائی کښې بیرته خپل وطن ته تلل ،نو د ځان سره ئې د ناصر باغ کچه ګهړئ او نورو ډیرو ادیرو نه خپل شل کله پخواه ښخ شوی مړی راوباسل او د هغو باقیات ئې خپل وطن ته یوړل. په خارجی هیوادونو بلخصوص په امریکه او اروپائی هیوادونو کښې میشته مسلمانانو ځان له خپلې خپلې خپلې ادیرې دی او په بیعه د قبر ځائ اخلی او خپل مړی پکښې دفن کوی- ولې پښتانۀ دهر ځائ نه خپل مړی خپل ټاټوبی ته رارسوی او په خپله خاوره کښې ئې ښخوی. د پښتون وګړی د پاره دا خبره یو پیغور ګڼلے شی چه د هغه ورور عزیز مړے د په بل هیواد کښې ښخ شی. د مړی په راوړلو کښې بلا ډیرې ستونزې او مشکلات وی.ډیر خرڅ په کیږی.ځکه نور قومونه اکثر خپل مړی نه راوړی . خو پښتون وګړی داسې ضد لری چه تر څو پورې ئې خپل مړے یو ځل خپل کور ته نه وی راوړې .د هغه زړه او ذهن ته قلار نه راځی. او هلته ئې ذهن او زړۀ ارام ومومی چه کله ئې په خپل لاس په خپله ادیره کښې ښخ کړې. پخواه به د نړئ نورو قومونو هم د پښتون قوم په څیر د خپل وطن ،کلتور رسمونو رواجونو سره هم دغسې مینه او عقیدت لرلو خو اوس د مادیت زمانه ده او د خلقو رویې مزاجونه احساسات په نورو ترجیحاتو بدل شوی دی. په عربو هیوادونو کښې د مړی ژوندی زیات مسؤلیت او کار د حکومتی چارواکو په ذمه وی. هر کله چه په عربو کښې مړے وشی نو د ښار بلدیه او محکمه صحت د ملکی قانون تر مخه دغه ذمه واری په لاس کښې واخلی او د حکومت په خرڅ دا هر څه تر سره کوی. پخواه به دلته هم د هر قوم قبیلې ځان ځان له ادیرې او مقبرې وے خو اوس د عربو په هیوادونو کښې دا ټول کارونه په اجتماعی توګه د یوې منصوبې لاندې کیږی. په کلو او ښاریو کښې د زړو ادیرو نه دیوالونه راتاؤ کړی او په دغۀ ادیره کښې مړی ښخول بند کړی او بیا څو کاله وروستو دغه ادیره همواره کړی او پارک هسپتال یا سکول د رفاه عامه د پاره جوړ کړی. نوې ادیره د ښاریې نه دیرش څلوښت کلو میټره لرې جوړه کړی شوې وی او د بلدیه د منصوبو لاندې د اول نه دلته په کافی تعداد کښې په قطار او په ترتیب قبرونه کنستل شوی وی. چه زمکه ضائع نه شی . هر کله چه مړے وشی نو بیا ئې د مړی د کورنیو د غړو سره په مشوره په خپل تحویل کښې واخلی او د عزیزانو سره څنګ په څنګ تر اخری تدفین پورې دا ټول کارونه تر سره کوی. مړے چه تر څو پورې ښخ شوې نه وی نو د هسپتال په مرده خانه کښې پروت وی او کورونو ته ئې نه راوړی. د ټولو دا کوشش وی چه مړے زر تر زره ښخ شی او دغسې د دنیا په کارونو کښې یو ځل بیا شامل شی.او د شکر کلمه اوئی چه الحمدالله د الله مال وو او الله واخیستو. خو د بده مرغه په پښتونخواه کښې د عربو په مقابله کښې دادیرو او مقبرو ډیر بد حال دے. په سؤونو کالو راسې جوړی ادیرې او مقبرې هم په هغه ځائیونو پراتے دی. په دغه ادیره کښې هیچا ته هم د مړود قبرونو شناخت نه وی خو بس په ادیره بلوڅیدل ورته عیب ښکاری. دغه ادیرې به د لارې سړک او عین چه د ښار په مینځ کښی وی او ډیره په ارزښتناکه زمکه به بے ترتیبه او بے ځایه قبرونه جوړ شوی وی خو حکومت د داسې قسمه کارونو او منصوبو ذمه واری نه اخلی. کله کله د مړی وارثان د مړی سره د مرګ نه وروستو د دعا او د عقیدت په توګه په خپله حجره یا جماعت یا کور سره نزدې پټی کښې ښخ کړی چه بیا وروستو په پښېمان وی. په زړو ادیرو خلق خو نه بلوڅی ولې قبضه ګر دلته هم د خپل کومی د ډکولو په خاطر خپله کاروائی جاری ساتی. په دغه ادیره د قبضه کولو او پکښې د ناجائزه ابادئ جوړولو کوششونه کوی. په قبائیل سیمو کښې په ادیرو لوئ لوئی ځنګلونه او ونې بوټی ولاړ وی او هیڅوک هم ترې یو ډکے نه شکوی .ځکه چه د بابا نه په زړه کښې ډاریږی. د خلقو په شعور کښې دا ویره پراته وی چه که دا شین لرګې د پریکړو نو کیدئ شی چه ولی بابا درته زیان درورسوی. خلق د حقوق الله او حقوق العباد پروا نه لری خو د باباګانو په معامله کښې خپل ذهن بدلولو ته تیار نه وی مونږ لیدلی دی چه په قبائیل سیمو کښې اوس هم په ادیرو او مقبرو لوئې لوئې ځنګلے د ښه علامت په توګه ولاړے وی چه د ادیرې د بزرګئ نښخه ګڼل کیږی . که هر څو عقیدوی تصور ئې بد هم دے خو بیا هم د ځناورو،ماحول او اب هوا د پاره ښه کار دے. په دغه ادیرو او زیارتونو کښې خلق د لرې لرېځنګلو نه راوړلی لرګی جمع کوی. یوے ،سپاره جغ او بیلچې ،کودالے پکښې لکه بطور امنت پراته وی. او هیڅ بلوڅه په نه کوی. په ښاریو کښې خو خلق اوس د جماعتونو نه هم پکی راکوزوی او په بازار کښی ئې خرڅوی. او دغسې په مشترکه قومی زمکو چه د ادیرو د پاره مخصوصه شوې وی قبضې کوی او په خپل تصرف کښې ئې راولی. حکومت ته پکار دی چه دا ټولې ادیرې او جماعتونه او عید مصلې په سرکاری تحویل کښې واخلی او.د ښاریو نه بهر دمنصوبې لاندې یو لویه ادیره جوړه کړی او خلق پابند کړې چه خپل مړی هلته ښخوی او دا ټولې زړې ادیرې څه موده بندې وساتی او بیا ئې د سکولونو پارکونو او هسپتالونو د پاره په کار راولی. د دې سره به په ښاریو کښې کشادګی هم راشی.فضا به هم خوشګواره شی. او د خلقو د اسانئ د پاره به سرکاری پارکونه هسپتالونه او سکولونه هم جوړ شی.ځینی خلق به وائی چه ګنی په دې ادیرو او مقبرو کښې زمونږ د پلار نیکه هډوکی خوندی دی او یاتاریخی اهمیت لری نو بیا خو دا ټول کائینات زمکه ، اسمان،غرونه سیندونه او دا ټول وطنونه تاریخی هم دی او د اهمیت وړ هم دی . ژوندې خلق به ورله ګوتې هم نه وړی؟.او نه به ئې پکار راولی.؟ د هر مسلمان بائید دا عقیده وی چه مړے یو ځل په زمکه کښې ښخ شی نو د هغه غوښې او هډوکی د خاورو سره خاورې شی او د جزا او سزا تعلق ئې د روح سره پاتې شی .او روح هسې هم په قبر کښې نه وی. هسې هم دوئم او دریم نسل ته د خپلو پلارونو او نیکونو د قبرونو هیڅ څه کومه نښه نشانی یاده نه وی او که فرض که چرته د بادشاهانو او باباګانو قبرونه پاتی هم وی نو د هغوئ نسل به په دغه قبرونو څه کوی؟ پکار دا ده چه د ژوندی انسان د ژوند د اسانتیاؤ او انسانی خیر ښېګړې د پاره موجود هر یو شئ پکار راوستې شی. دا بادشاهان په ژوند هم د لامحدوده جائیدادونو او زمکو او سرو سپینو مالکان وو او په مرګ هم په جریبونو مقبرو او مزارونو کښې پراته دی بل طرف خوار ژوندی انسانان ئې د مزارونو په درونو او دروازو کښې پراته دی . د سر د پټولو سیورې ئې نیشته. د تاج محل په لیدو یو یو شاعر څه ښکلې شعر وئیلے دے ایک شاهنشاه نے اپنی دولت کا سهارا لے کر هم غریبون کی محبت کا اړایا هے مزاق مذهبی ټهیکدارنو په ژوند هم خوار اولس د استحصال په ژرنده دل کړې دے او د مرګ نه پس ئې هم په عقیدوی رسو داسې تړلې دے چه هم د دوئی په قبرونو او مزارونو کښې د حال او مسقبل فالونه لټوی. دا ټولې تیارې به د علم په مشالونو رڼا کیږی

 فیروز افریدی جولائ ۲۰۰۵