د خپلې غریبئ غوڅلو په ارمان زۀ چه کله د دوو کالو په نیت د خپل خوږ وطن پښتونخوا نه په کال ۱۹۸۴ کښې راوتلم ،نو د ډیرو ارمانونو سره یو ارمان مې دا هم وو ،چه دوه کاله پس چه کله وطن ته راستون شم ، نو خپل نیمګړې تعلیم به پوره کوم.نن زما د مسافرئ درویشتم کال روان دے ،نه غریبی غوڅه شوه .نه تعلیم پوره شو، او نه زما ټول ارمانونه سر ته ورسیدل ، بس لوئ تاوان مې دا وکړو ، چه د عمر زیان مو ډیر وشو.
څوک مسافر مه کړې خپل کلې کور په وران مه کړې
عظیمه خدایه !!!ته بل څوک زما په شان مه کړې
ما د ژوندون لمحې په څومره لوئ قیمت اخیستی
څوک د سفر سودا کښې ما غوندې ارزان مه کړې ما ډیر خوبونه لیدلی وو خو تعبیر ئې زما په دې شعر کښې داسې شوپه خوب او خیال کښې مې مقام د بام په سر لیدلے
په حقیقت کښې د خپل تن د پاسه سر نه وینمد زمانے په کور د علم هنر ور نه وینم
ځکه په بندو دیوالونو کښې خپل در نه وینم
د وطن نه درویشت کاله بهر ژوند تیرول په خپل ځائ یو تریخ حقیقت دے خو بیا هم زه د مسافرئ په دا ټول عمر کښې یوه لمحه هم د وطن د حالاتو او واقعاتو نه عافله یا بے خبره پاتے نه شوم.زما که په پردی وطن څه عیاشی کیدے شی نو هغه د وطن سره په رابطه ساتلو او په ورځ کښې څو څو کرته په تیلیفونی تماس مصاریف دی.
سربیره په دې چه زما کور او فامیل زما سره اوسیږی خو بیا هم ۱۱ میاشتې پس د بچو سره خاص د مارچ او اپریل په میاشتو کښې د پسرلې د رنګونو او خوش بوئیو د پاره خپل وطن ته ځان رسوم. او د خپلو خپلوانو سره سره د ادبی دوستانو سره لیدل کتل هم ضرور کوم.
دا ځل هم په ۱۲ -۱۳ مارچ کلی ته روان شوم .سحر وختی د پیښاور په هوائ ډګر کوز شوم ،او د خپل ورور میر عالم او زوئ امجد علی خان په ولقه کښې خپل نوی اباد شوی کور کینال ټاون پښاور یونیورسټئ ته نیغ لاړم.
زما پلارنئ کور په باړه کښې دے خو نن صبا د اسلام د ټهیکدارانو له کبله او د خپل ځان په خپله د بربادولو او وژولو په ازلی فارموله راروان پښتون د یرې او ترهې له کبله په پیښاور کښې د رخصتئ دا ورځې شپې تیروم.
په سبب د ظالیمانو حاکیمانو
اور او ګور او پیښور درې واړه یو دی.
*******************************************************
۲
سحر د وخته کور ته ورسیدم.هلته زما د کور نور غړی زمونږ په انتظار ناست وو.
دا ځل ما دوستانو ته د خپل د راتګ څه خاص خبرتیا کړې نه وه، او زړه مې هم دغه غوښتل چه درې څلور ورځې دمه وکړم نو بیا به یو یو خبر کړم.
په دریمه ورځ مې یو ادبی ملګرې مشتاق شباب څوک چه د اباسین ارټس کونسل سیکرټری هم دے خبر کړو او هغه لږه شیبه پس بیرته ما ته ټیلیفون وکړو چه صبا درې بجې په نشتر هال کښې د میلاد رسول په حواله یوه نعتیه مشاعره ده او تاسو به پکښې د مهمان اعزاز په حیث ګډون کوئ. دا پروګرام د مخکښې نه ټاکلے شوې وو چه پکښې د صدارت د پاره د پښتو ډیپارټمنټ سابقه چېئرمین او اکادمئ ادبیات اوسنئ ریزیډنټ ډائرکټړ ډاکټر محمد اعظم اعظم صیب انتحاب شوې وو .او د مشر میلمه کرسئ چا اردودان ته سپارلې شوې وه چه دا وخت ئې نوم زما د ذهن نه وتلے دے. دا مشاعره په درې ژبو اردو پښتو او هندکو کښې وه چه پکښې د پښاور او اطرافی سیمو نه راغلو ګن شمیر شاعرانو ادیبانو ګډون وکړو. زما سره چه کومو خلقو په ډیره تاودۀ مینه ستړی مشی وکړل په هغوئ کښې ډاکټړ اعظم اعظم صیب،مشتاق شباب ناظم مشاعره،سید رسول ناساپه پروفیسر اسیر منګل پروفیسر اویس قرنی،ظفر خان ظفر ،او د اردو ژبی لوئ شاعر او د ادبی تنظیم تخلیق انټر نشنل روح روان ښاغلی ماجد سرحدی او نورو ګن شمیر شاعران او ادیبان شامل دی.په دې مشاعره کښې چه نور کوم شاعران ادیبان ما پیژندل په هغوئ کښې پروفیسر نزیر تبسم،محترمه زیتون بانو،محترمه بشری فرخ (نورې هم دوه شاعرانې وے چه ما له ئې نومونه نه راځی)سید صابر شاه صابر او دچشتی صیب نومونه شامل دی.د مشاعرې نه پس د چائیو بسکټو د پاره شاعران بهر نئ انټرنس ته راووتل او په دغه وخت زه او زما ورور د ناظم مشاعره په اجازت خپل کور طرف ته روان شو.
ماجد سرحدی صېب په تلو تلو کښې ما ته خپل کارډ راکړو او په دریمه ورځ په حیات اباد کښې رابللې په یوه بله نعتیه مشاعره کښې ئې د ګډون بلنه راکړه.
تیر کال ئې هم ما ته بلنه راکړې وه خو زه د خپلو ذاتی مصروفیاتو له کبله ورته حاضر شوے نه وم.
ماښام چه کور ته راغلم نو اباسین یوسفزی صیب ته مې فون وکړو او د خپل راتګ نه مې خبر کړو .
هغوئ د خپل خو شحالئ اظهار وکړو او ما ته ئې اوئیل چه که خیر وی نو بله ورځ به د حیات اباد اردو پښتو او هندکو مشاعرې ته یو ځائ په شریکه ځو.
هغه اوئیل چه زه به کور ته پینځه بجې درشم نو بیا به نورې خبرې په لاره کوو .
*******************************************************
3 په دریمه ورځ اباسین په وخت راورسیدو..په دغه ورځ د دوئ د کرکټ کلب میچ هم وو.په منډا منډا ئې ځان تیار کړې وو او ما سره چائ څښلو ته هم د ایساریدو نه وو.ځکه چه په وخت رسیدل وو.
البته خپلې بچئ ورته دوه د سټرا بیری جوسونه په بیړه جوړ کړی وو چه یو پکښې هغه ما له هم راوړی وو.د اباسین د مینې او پیرزوئینې ما شکریه ادا کړه ،او مونږ دواړه هم د اباسین صیب په موټر کښې د مشاعرې په لوری روان شو. څه نیم ساعت پس ته مونږ د مشاعرې ځائ ته ورسیدو. هلته کوربانو ښاغلی ماجد سرحدی او محترم فضلی صیب ستړی مه شی اوئیل.زمونږ نه وړاندې دوه درې کسان نور هم رارسیدلی وو.
مونږ د کور په لویه تهه خانه کښې راجمع شو او هغه ځائ کښیناستو کوم چه د مشاعرې د پاره بطور خاص جوړ شوې وو.څه لږه شیبه پس د یو سړی د لاسه نیولې یو داسې کس زمونږ طرف ته راکوز کړو چه د چا د لیدو ارمان ما د ډیره وخته کولو.
داپروفیسر طــــه خان وو څوک چه په لکهنوو کښې پیدا شوې دے..په سترګو نابینا دے په اردو ژبه کښې سنجیده او مزاحیه شاعری کوی اوس اوس ورته حکومت پاکستان صدارتی ایواړډ هم ورکړې دے.
د پروفیسر طه خان لوئ کمال دا دے چه د رحمان بابا ټوله شاعری ئې په اردو ژبه ژباړلې ده
په ۶۳۴ صفحو کښې ژباړلي شوے دا کتاب د کلیات رحمان په نوم خپور شوې دے.
د دې ژباړې کمال دا دے چه د رحمان بابا د شعر په زمکه په هغه صوت و اهنګ او هم په هغه قافیو او ردیفو سره په معنوی مفاهیمو او په لفظی تراکیبو تړلې په ټولو محاسنو پوره یوه مکمله ژباړه ده.
ما په ډیر احترام او عقیدت د دوئی شکریه ادا کړه او په ټول پښتون قوم مې د دوئ دا پیرزونې یو عظیم احسان وګڼو.
دوئ ما ته یو بل زیرې هم راکړو چه که مرګی مهلت راکړو نو قوم له به یوه بله تحفه ورکوم.
د هغوئی الفاظ دا وو چه مین نے رحمان بابا کی دریا سے نکل کر خوشحال بابا کی سمندر مین چهلانګ لګائی هے.
یعنی پروفیسر صیب څوک چه اردو دان دے او ضغیف العمر دے .د خوشحال بابا د کلیاتو د ژباړې کار پئیل کړې دے ،چه یقیننا دا به د هغوئ ډیره لویه کارنامه وی.
دومره به ورسره زیاته کړم چه په دغه عظیم کار کښې زمونږ هر دلعزیز ملګرې شاعر ښاغلی پروفیسر اباسین یوسفزې صیب هم معاونت کوی.
*******************************************************
4
څه لږه شیبه پس د شاعرانو تعداد په زیاتیدو شو.
د اکیډمی ادبیات پښاور څانګی ډائیرکټړ او د پښتو لوئ شاعر پروفیسر محمد اعظم اعظم هم راغلو .
د دوئ د راتګ نه لږ وروستو پروفیسر پریشان خټک صیب د خپل باډی ګارډ او ډرئیور سره راورسیدو.
ما سره ئی ډیره مینه وکړه او زه حیران شوم چه پروفیسر پریشان خټک صیب زه تقریبا لس پینځلس کاله پس وپیژندم.
د ټول محفل په وړاندې په غیر رسمې وینا کښې ئې زما ډیره زیاته ستائینه وکړه، او زه ئې یقینا چه د خلقو په مخکښېډیر زیات د احسانونو لاندې راواستم.
زه د زړه له کومې د خټک صیب شکریه ادا کوم.
تیر پسې(۴د خټک صیب او زما تر مینځه له خبرې شروع وے چه د کوربه له خوا د مشاعرې د شروع کیدلو اعلان وشو.
او ما ته ئې په د مشاعرې د پاره مخصوص په سپینو غوړیدلی څادر ونو جوړ په فرشی نشست د ناستې دعوت راکړو. ماجد سرحدی اعلان وکړو ،چه دا مشاعره به په دوو برخو کښې جریان لری. اولینی برخه به ئې د میلاد النبی په سلسله کښې او ورسره د اردو ژبې مشهور شاعر پروفیسر نزیر تبسم په اعزاز کښې کیږی، چه صدارت به ئې د اکیډمی ادبیات سابقه چئیرمین د پښتو ژبی مشهور پوهان او تاریخ دان پروفیسر پریشان خټک صیب کوی، او د مشر میلمه د پاره ئې زما (فیروز افریدی) نوم تجویز کړو.چه ټولو ملګرو پرې تائید وکړو. ورسره ماجد سرحدی د مشاعرې د پاره د قران پاک په تلاوت د باقاعده اغاز د پاره یو ځلمی ته بلنه ورکړه او بیا ئې د نظامت د پاره یو بل د اردو ژبی پروفیسر صیب ته دعوت ورکړو.
هغه د تلاوت کلام پاک نه وروستو محترم چشتی صیب ته د نعت د پاره بلنه ورکړه او زیاته ئې کړه چه په دغه مشاعره کښې به د اردو ژبې ستر لیکوال ډرامه نویس او کالم نګار ښاغلی امجد اسلام امجد په خاص توګه شرکت کوی چه درنګ ساعت له به د ائیرپورټ نه راورسیږی.د اولینئ برخې کاروائی جاری وه ،چه پریشان خټک صیب ته د صدارتی خطبې وینا وکړې شوه ،ځکه چه هغه د خپلو مصروفیاتو له کبله زیات وخت ایساریدلې نه شو.په دغه دوران کښې امجد اسلام امجد صیب هم تشریف راوړو .ټولو لیکوالانو ورسره په روڼ تندی او تاوده مینه ستړی مه شی وکړل .ما سره ئې د ډیر وخت علیک سلیک وو خو دا وخت د هغه په وهم او ګمان کښی هم دا نه وو ،چه ګنی زه به په دغه مشاعرې کښې شامل وم.
ځکه چه زمونږ اکثر ملاقاتونه د پاکستان نه بهر شوی وو.
ما محسوسه کړه چه امجد اسلام امجد د خیال نه زه جوړ وتلې یم.
او هغه بیا وروستو زما د خبرې تائید هم وکړو چه یقینا عجیبه غوندې کیفیت راته مخې ته وو، چه دا کس چه زه ئې پیژنم ولې زما د دماغو نه ئې نوم وتلې دے.
دامجد اسلام امجد د راتلو او ستړی مه شی په وخت پروفیسر طه خان سره د هغه جوړ تازه و نه شو ځکه چه پروفیسر صیب په یوه داسې کرسئ چه د محفل د دائرې نه لږه وروسته وه ، ناست وو.او لکه څنګه چه هغه په سترګو معذور دے او په دغه وخت هغۀ لکه د نورو برخه والو د خپلې څوکئ نه جګیدلې نه شو ،نو هم دغسې په بے خبرې کښې پاتے شو.کله چه امجد په خپل نشت کښیناستو نو پروفیسر صیب ته ئې پام شو او د لرې نه ئې ورته معذرت وکړو چه معافی غواړم ما تاسو ونه لیدلې شوئ.پروفیسر صیب ورته برجسته ځواب ورکړو چه دغه خبره که زه اوائم نو صحیح به وی.
ځکه چه ما په رشتیا نه ئې لیدلې.ټولو سامعینو وخاندل.
********************************************************
5
امجد اسلام امجد یو ډیر خوش مزاجه انسان دے.هغه او عطاالحق قاسمی چه په یو محفل کښی موجود وی نو دوئ ډیر په خوند لطیفې اوروی چه سړې د خانده نه مړ کړی.
یو ځل په دوحه قطر کښی هغه دوه درې لطیفے داسې واورولې چه تر اوسه ئې ما ته یادې دی.
لکه یوه لطیفه داسې وه،
چه یو ځل یوه مشاعره جاری وه چه خلقو بے کچه داد ورکولو. هر سړی به واه واه بیا اوایه او مقرر مقرر او دوباره اوایه.
یو سړې خاموشه ناست وو اخیر دۀ هم په زړۀ کښې اوئیل چه دا ځل په دغه راروان شعر به زه هم داد ورکووم اخیر دا خلق به څه فکر کوی چه ګنی زه بے ذوقه یم ؟ یا په شعر نه پوهیږم.؟
دۀ ورته ځان تیار کړو او چه کله شعر ختم شو نو دۀ چه واه واه او مقرر وائیل نو په دا وخت ورته په ذهن کښې د دوباره تورې هم راغلو نو د هغه د خلې نه چه کوم تورې راووتو هغۀ نه مقرر وو نه دوباره .
خو د دواړو تورو یوه مغلوبه “دوبرر ” وو چه د خلقو د خندا د پاره بس وو.
یوه بله لطیفه داسے وه چه،
یو ځل زۀ (امجد) عطاالحق قاسمی او منیر نیازی د لاهور نه سیالکوټ ته د یوې مشاعرې د پاره په موټر کښې روان وو چه په لاره کښې منیر نیازی صیب به څوک چه د شوګر مریض وو بار بار د تشو بولو د پاره کوزیدو.خو چه لس منټه به تیر شو نو هغه به اوئیل .ګاړی روکو پیشاب ارها هے.
خو چه دوه درې ځله دا واقعات تکرار شول نو بیا ئی دا پوښتنه وکړه..یار سیالکوټ کو اب کتنا راسته باقی هے؟
عطاالحق ورته سمدستی اوئیل چه بس نیازی صاحب یون سمجهو که دو پیشاب کا راسته ره ګیا هے.
د منیر نیازی په حواله امجد اسلام امجد په خپله د چین په سفر نامه کښی هم ډیر په خوند سره ذکر کړې دے.
چه منیر نیازی بے حده ضدی انسان وو او په صحیح معنو کښې پښتون وو کله به چه مونږ ورته د ډسپلین په حواله خبره وکړه چه نیازی صیب لږ دا سګریټ په هر ځائ کښې مه څکوه دا کوربانه چینیان به څه وائی؟ بله دا چه تاسو بائید په په قطار کښې په خپل نمبر ولاړ وسئ.ټول خلق په قطر کښې نیغ ولاړ ده او تاسو د قطار نه بیرته ګوښی ولاړ ئې.
هغه به فوری په قهر شو او دا اعلان به ئې وکړو چه زه نه په قطار کښې ودریږم .نه زه هډو دا کتل غواړم او نه زه تاسو سره ځم.او په کنځلو به لګیا شو.
امجد لیکی چه بیا به چه مونږ ه کوم څیز هغه ته ښوول نه غوښتل یا به مو په هغه پیرزو نه وو نو هغه به مو وچیړیلو او هغه به د خپل ضد له کبله د هغۀ ځائ د لیدو نه انکاری شو او محروم به پاتې شو.
امجد لیکی چه زمونږ د چیړلو په وجه هغه د ماوزی تنګ،چون این لائی دیوار چین او ډیر مشهور ځائینو د لیدو نه انکار وکړو او په دغه سفرکښې به هغۀ ځان له ګوښې په خپل اطاق کښې پروت وو.
عادت سی بنائی هے تم نے منیر اپنی
جس شهر مین بهی رهنا اکتائے هوئے رهنا.
ما په خپله هم نیازی صیب په دوحه کښی لیدلې وو چه د حسن رضوی،امجد او عطا سره راغلې وو دوئی سره یو بل شاعر ډاکټر سعادت سعید هم وو چه د کتاب نوم ئې کجلی بن وو .
منیر نیازی صیب په نشه کښې وو او دا ټولو ته ئې کنځلې کولے چه دا ټول زما غزلې او نظمونه غله کړی دی. په خاص توګه حسن رضوی مرحوم ئې ډیر سپک کړې وو.
کسی کو اپنے اعمال کا حساب کیا دیتے؟
سوال سارے غلط تځے جواب کیا دیتے؟
********************************************************
6
اوس بیرته خپل اصل مضمون ته راځم او هغه دا چه
مشاعره بیا روانه شوه.
ډیرو شاعرانو د میلاد النبی او پروفیسر نزیر تبسم صیب په حواله خپل منظوم او منثور کلامونه وړاندې کړل چه پکښې د زناناؤو شاعرانو غټه برخه هم وه.
ځینی بیوروکریټ نما غوندې کسان داسې هم وو چه هغوئ د ناظم د منع کولو باوجود په انګریزئ ژبه کښې لیکلی شوی پخوانی لیکلی شوی مضامین واورول.
حالانکه دا مضامین د دې مشاعری سره بے سمونه وو.او څه خاص تاثر ئې نه وو.
بیا په اخېر کښې ناظم دا ذکر هم وکړو چه تاسو ټولو د اردو پښتو او هندکو کلامونه واوریدل او د انګریزئ تیرې بیرې مو هم برداشت کړے.په دا خبره ټولو برخه والو ډیر زیات وخاندل.
ما په خپل وار په مختصر تقریر کښې امجد صیب ته په رسمی ډول ستړی مه شی اوئیل او د هغوئ سره د ۱۹۸۶ نه واخله تر ۲۰۰۶ پورې د ملاقاتونو حواله هم ورکړه.
او بیا مې د میلاد په حواله د نعت دوه شعرونه او خپل یو غزل هم واورولو.
د نعت مطلع څه داسې وه.
چه الله درباندې کړې لوئے کرم دے
پیغمبره !شان د څومره محترم دے
زما نه پس د مشاعرې دوئیمه برخه شروع شوه چه صدارت ئې د پښتو ژبی نوموړی شاعر ښاغلی اباسین یوسفزی صیب وکړو.مشر میلمه پروفیسر محمد اعظم اعظم صیب وټاکلې شو او د مهمان اعزاز د پاره د لاهور نه راغلی دروند میمله د ښاغلی امجد اسلام امجد صیب نوم تجویز کړې شو.
په مشاعره کښې د اردو پښتو او هندکو ژبې شاعرانو وار په وار خپل کلامونه وړاندې کړل. ډاکټر اعظم صیب خپل کلام او تقریر په مینځنی وخت کښې واورولو چه هغه هم د خپلو مصروفیاتو له کبله په نیمائی کښې د تللو وینا کړې وه.
د مهمان اعزاز نه اول د مشاعرې صدر پروفیسر اباسین یوسفزی صیب د پښتو ژبی مشهور شاعر ارواښاد سیف الرحمن سلیم صیب د پښتو غزل اردو ژباړه واوروله په پښتو کښې به ما یو یو شعر وئیلو او هغه به خپله اردو ژباړه واوروله ، چه ټولو شاعرانو او سامعینو ډیره خوښه کړه.
بیا په اخر کښې امجد اسلام امجد پینځه شپږ نظمونه او غزلې واورولې چه ډیر داد ئې په واخیستلو،
د مشاعرې په پائ کښې د ډوډی بندوبست هم شوې وو .
*******************************************************
7
په لاره کښې ما د پروفیسر اباسین صیب نه د هغه د تیلویزیون په حواله دهغه د مصروفیاتو پوښتنه وکړه ،نو هغو ئ راته د خیبر نیوز د پاره د خپل اونئیز پروګرام” سلام خیبر” په حقله معلومات راکړل او ورسره ورسره ئې هم په دغه پروګرام کښې د برخه اخیستلو دعوت هم راکړو۔
دپروګرام په فارمیټ ئې هم پوهه کړم چه په اصل دا پروګرام په اردو کښې دے. زمونږ مقصد نړئ ته دا خوول دی چه پښتون دهشت ګرد نه دے ۔
د ټوپک او بارودو پرته په نورو کارونو هم پوهیږی۔
او د دنیا د نورو قامونو په څیر د دوئ هم مسئلې
د شخړی او ستونزې دی۔او د هغې د حل د پاره پښتانه فکر مند هم دی او د حکومت نه د خپلو حقوقو غوښتلو تقاضه هم کوی۔ د شپې ۹ بجې اباسین صیب زه د شرین محل سویټ سپین جماعت په خوا کښې کوز کړم دلته زما زوئ عمران څوک چه په د فارمیسی په فیکلټئ کښې سبق وائی ،د مخکښې نه زما په انتظار ولاړ وو۔ زه هغه سره ګاډی کښې کښېناستم او څه شیبه پس خپل کور ته ورسیدم۔ په صبا د ریډیو پاکستان ډپټی کنټرولر او زمونږ شاعر ملګرې لائق زاده لائق د اسلام اباد نه تیلیفون وکړو چه راروان ایتوار له درځم او انشاالله لیدل کتل به مو هم وشی او راروانو کارونوپه حقله به مرکه هم کړو .دوه ورځې وروستو لائق صیب پښاور ته راغلو او ما ته ئې اوئیل چه صبا به په یو پرائیوټ پروډکشن په سټوډیو کښې ستاسو په حقله یو پروګرام کوو،او دا رنګ جامې او واسکټ واچوئ۔زه به درته په په ۳ بجې انتظار کووم او تاسو سره به په سیون کلر سټوډیو صدر کښې ملاقات کووم
|
|
_________________
|
8په صبا ۱۱ بجې خواشاه د پښتو ژبی مشهور مزاحیه شاعر ظفرخان ظفر راغلو ،زمونږ په حجره کښې ټول خلق ورته راغونډ شول او دظفر خان ظفر نه ئې د هغۀ د هائیکو ګانو فرمائیش وکړو ۔
ظفرخان ظفر ورته اوئیل چه تاسو ئې ماته رایادوئ او زه به درته هائیکو وائیم ۔ د ظفر ټولې مشهورې هائیکو ګانې چه مونږ واوریدلې، نو ظفر راته داسې هائیکو ګانې هم واورولې کومې چه په عام مجلس یا مشاعره کښې د اورولو نه دی۔ هلکانو ظفر ته ډیر زیات داد ورکړو ۔ظفر راته د خپل کتاب د ناوې لور په دوئیم ځل د چهاپولو زیرې راکړو ،او د شپږ دیرش زرو رسید ئې راته مخې ته کړو۔ چه په دا راروانو څو ورځوکښې به دا کتاب هم خپور شی او دا روپئ به هم لنډول غواړی۔زه د ظفرصیب په مطلب پوه شوم خو ما د دوو نورو کسانو سره د کتابونو په چهاپولو کښې وعده کړې وه، چه په هغو کښې یو چها پ شوې دے او نوم ئې پشتو ادب کے معمار او د بل د پښتو ژبې مشهور شاعر او ادیب ارواښاد لطیف وهمی صېب د افسانو کتاب دے ،چه ډیر زر د چهاپ د مرحلو نه تیریدونکې دے۔
نو بس خاموش پاتې شوم۔خو زمونږ یو بل د پښتو قدردان ته مې سمدستی ایس ایم ایس وکړو خو په دغه موقع د قدردان ځواب رانغلو۔
دوه نیمې بجې ما لائق زاده لائق صیب ته ټیلفون وکړو او هغه راته په حیات اباد کښې د پښتون قام مشر ډیر د احترام وړ او ستر راهنما ښاغلی افضل خان لالا کور په نښه کړو چه دلته راشئ او بیا به زه تاسو سره هم د دغه ځایه لاړ شم۔
مونږ په ښوؤلی شوې نښو د افضل خان لالا کور ته ورسیدو،او لږه شیبه پس د لالا په ډرائینګ روم کښې ناست وو۔
لالا راسره ډیر په مینه راشه درشه وکړل او د صحت او کور فامیل تپوسونه ئې وکړل۔
لالا او لائق صیب دواړه د لالا په راروان کتاب کار کولو۔
هغوئ د کاغذونو لویه مسوده پرانستلې وه، او په ترتیب کولو بوخت وو، زمونږ په راتګ د لږ وخت د پاره دهغوئ په کار کښې لږ ځنډ هم راغلو۔ او لالا ته ما اوئیل چه که ستاسو د پردې څه خبره وی نو زۀ او ظفر به په بله کمره کښې ستاسو تر اوزګاریدو پورې انتظار وکړو۔
خو لالا راته اوئیل چه دا مونږ چه څه کوو د قام د پاره دی او چه کله څوک د قام د پاره څه کار کوی نو بیا به ځان سره قام هم په دغه کار کښې شریکوی ،او د قام سره په مشوره به کار کوی۔
زه د لالا په دومره خوږ او د شفقت نه ډک ځواب ډیر خوشحاله شوم ۔دا زما د لالا سره وړومبې ملاقات وو ۔ ما دلالا لیکونه لوستې وو او د هغه تقریرونه مې هم اوریدلی وو خو لالا مې مخامخ لیدلې نه وو ۔
زه د لالا اوږد قد ، سپینه ګیرې او د هغه دومره خوږ او ښکلی انداز یقینا ډیر زیات متاثر کړم۔
د لالا په باره کښې زما ذاتی رائی دا وه، چه هغه هم لکه زمونږ د نورو لیډرانو په څیر دذاتی فائیدې اخیستلو نه ډډه نه کوی او د بې نظیربهټو په وخت د امورکشمېر او سرحداتو د وزرات څوکئ زما په نظر کښې وه۔
بله خبره د لالا د ټول عمر نه بس دغه اېکی ېو موقف،چه د لر او بر افغان د سره ېو شی او د ډیورنډ کرخه د ړنګه کړې شی۔
لکه زما نور خلق هم د لالا سره په دې خبرو اختلاف رائ کولې شی۔
خو د لالا په نیت او د قام سره د مینې په جزبه هیڅوک هم
شک نه شی کولے۔
ماد لالا سره خپله پیژندګلو وکړه او ورته مې دا خبره واضحه کړه چه مونږ ټول عمر په مسافرئ کښې تیر کړو او په عملی سیاست کښې چرې موقع په لاس راغلې نه ده خو بیا هم د وطن او قام د غم او فکر نه ځان ژغورلې نه شو ۔او په سفر کښې هم راسره د وطن د ابادئ فکر مل وی۔
ما لالا ته وریاد کړل چه ستاسو سره زما دا وړومبې ملاقات دے خو ستاسو زما په نوم یو لیک راغلې وو کوم چه تاسو څو کاله وړاندې د ستاسو د پارټئ یو کارکن محفوظ جان صیب له ورکړې وو چه په کوم کښې د عالمی کانفرنس په انعقاد او بیا ستاسو د لر او برافغان اود ډیورنډ لائین په حقله د یو سیمینار رابللو خبره او معلومات ورکول وو۔
تاسو په ټوله دنیا کښې میشت پښتنو ته په دغه سیمنار کښې د ایجنډې په حقله معلومات ورکړی وو۔
لالا ما ته اوئیل چه لائق ستاسو غائیبانه تعارف کړې دے او زه په دې خبره ډیر مطمئین یم چه په بهر دنیا کښې نن صبا پښتانه د وطن او قام په حقله سوچ او فکر لری او د وطن د خوشحالئ او سوکالئ د پاره ګټور ګامونه اخلی۔
زمونږ د سیون کلر سټوډیو سره تقریبا درې بجې وخت وو ۔
د لالا سره زمونږ ډیر وخت واوړیدو او د لائق صیب په موبائیل ټیلیفون څو کرته زنګ راغلو او ورته ئې د راتلو د پاره اوئیل ۔
لائق صیب ورته معزرت وکړو او د زر تر زره د راتلو او رسیدو وینا وکړه اخیر د لالا نه مونږ په نیمائی کښېراغلو او د هغه د کتاب هغه مسوده هم هغسې پاتې شوه۔
بیا زه او لائق صېب تقریبا څه د پاسه پینځه بجې ورسیدو ۔ د سټوډیو مالک او پرودیوسر اشفاق طورو ، کوربه هدایت الله ګل ا ود دې پروګرام ډائرکټر صیب په انتظار وو۔
د کوربه صحت خراب وو اوشدید زکام او ټوخې ورته لګیدلې وو۔
څه لږه شیبه پس کوربه د لائق زاده صیب انټریو سر دوباره شروع کړه ۔ د دې نه وړاندې هم د لائق صیب د راروان ټیلیوزیونی پروګرام نغمه ګر د پاره انټریوو شوې وه۔
خو لائق صېب په هغه مطمئین نه وو ۔
تقریبا یو ساعت پس د لائق صیب انټرویو خلاصه شوه۔
او بیا زه د میلمه په څوکئ کښیناستم خو د کوربه هدایت الله ګل طبیعت ډیر خراب وو۔
*************************************************************************************************
د پروګرام نغمه ګر په حواله د پروګرام کوربه محتصر دومره اوائیل چه دا د هغو شاعرانو او د موسیقئ د استاذانو په باره کښېیو پروګرام دے چه د چا نغمې ډیرې مشهورې شوی وی. د هغه شاعرانو نغمې چه په فلم تیلیوزیون کښې ئې د خوښئ ځائ موندلې وی او هغۀ موسیقاران چه د چا د نغمو طرزونه او موسیقې د مقبولیت مقام ته رسیدلې وی.
په نغمه ګر پروګرام کښې به د شعرا سره ښاغلې هدایت الله ګل صیب انټریوو کوی او د موسیقارانو سره به ښاغلې لائق زاده لائق صېب په سر او تال خبرې کوی.د موسیقارانو په حقله خو ما ته څه معلومات نه شته خو زما نه وړاندې چه د کومو شاعرانو سره مرکې شوې دی په هغوئ کښې ډاکټر محمد اعظم اعظم ،ښاغلئ رحمت شاه سائل،ښاغلې لائق زاده لائق، ښاغلې هدایت الله ګل او زما نوم فیروز افریدی نومونه شامل دی.
د ځان په باره کښې خو به دومره اوائیم چه زما په دغه کسانو کښې مقام داسې دے لکه د استاذانوپه محفل کښې څوک شاګرد کښېنی .
البته دا نور نومونه په هر لحاظ ډیر زیات د قدر او احترام وړ دی.د دوئی نغمې ،غزلې ،او سندرې د پښتو ژبې او ادب په ځولئ کښې لکه د بیش بها ملغلرو په څیر دی.
زما په انټریوو کښې د هدایت الله ګل طبیعت دومره خراب وو چه کیمره مین او ډائرکټر صیب څو څو ځله د کیمرې ریکارډنګ بند کړو او هغه به بیا ری ټیک شو.
یو خوا د لائیټونو ګرمی وه او په ما خوله روانه وه .بل خوا د بار بار رې ټیک په وجه زما توجه هم بے وزنه غوندې شوه خو څۀ وخت پس ډیر په مشکله زمونږ دغه مرکه سر ته ورسیده.
او مونږ د سټوډیو نه رابهر شو.
په دروازه کښې دوه درېد ډرامو جینکئ(ډرامه ارټست) هم ولاړې وې او زمونږ د تلو انتظار ئې کولو چه دا بلاګان لاړ شی او د دوئی کار وشی.
مونږ مسافرو پښتنو ته داسې قسم نندارې څه عجیبه غوندې ښکاری خوما د لائق زاده صېب نه پوښتنه په دې اساس و کړې شوه چه دا د شو بز خلق دی دوئی له به هم دغه قسم خلق راځی . ملیان خو ورله نه راځی.
ما ته عباسی صیب رایاد شو چا ته چه ما د خپل زوئ بختیار علی امریکې ته په تلو د خپلې خواشینئ اظهار کړی وو .
ما عباسی صیب ته وئیلی وو چه بختیارهلته په امریکه کښې لوئ لوئ ویښتان پریخی دی او فرنچ کټ ګیره ئې هم راباندې سمه رانغله.
عباسی صاحب اوئیل
او خدایه چهوړو یار وه امریکه ګیا هے،بال شال نهیڼ بړهائیڼ ګے تو وهان کوئی قران پړهنے تهوړا ګیا هے؟
اسغفرالله ..عباسی صېب ته ما د خپل او د کورودانې د تربیت په حواله یو اوږد لیکچر ورکړو خو هغه زما ټول بیا ن هسې د بوسو بادول وبلل.
زه او لائق چه کله یونیورسټئ ته رانزدې شو نو ما ورته اوئیل چه اباسین له ورځو .
لائق صیب د شپې په دا وخت د اباسین په کور ورتلل ښۀ ونه ګڼل او راته ئې اوئیل چه پروفیسر جهانزیب نیاز لالا ته فون وکړه که هغه وی نو وربه شو.
ما د الالا کور ته د ټیلفون زنګ اوهلو خو هغه ګوشک پورته نه کړو او داغسې مونږ دواړه خپل کورونو ته لاړو.
په تلو تلو کښې لائق صیب ته ما په دوئیمه ورځ د خیبر ریډیو له خوا د مرکې د پاره د دعوت په حقله هم اوائیل هغه راته اوئیل چه انشاالله زه به هم درسره ځم.
|
|
_________________
|
10
په صبا زمونږ کور ته د خیر اباد نه دوه ډیر قدرمن شاعران ادیبان راغلل .دا کسان ډیر زیات په ژبهاو قام مئین دی او د شعر و ادب د پرمختګ د پاره هر وخت په هلو ځلو کښې بوخت وی.
دا یو کس خو زه له هغه وخت نه پیژنم ،چه ما په سکول سبق وائیلو .هغه هم داسې چه زمونږ په باړه کښې د هغه په نوم یو شاعر شته چه ټوله ورځ د کبابو کړهی او انګار ته ناست وی خو په تخیل کښې چرته په ګلستان کښې ګرځی.د دۀ نوم ماصل خان انګار دے.او زه له وړوکې وم چه په دغه د کبابو په دکان ئې د شعرونو دبستان تر نن ورځې پورې پرانستې دے او بیا هم زما د وړوکوالی په ورځو کښی چا ما ته وئیلی وو چه اصلی شاعر ماصل خان اتش دے څوک چه په خیر اباد کښې اوسی .ستاسو دا انګار د هغه نقلی دے.نن زه ځان خوش قسمته ګنړم چه اصلی ماصل خان اتش زما دوست او مشر دے او په خپله درنه څټه زما غوندې غریب الوطن او کشر د ادب یو ادنی چنړی کور ته راځی او ما ته د خپل دیدن شرف رابخښې.دا ماصل خان ۶ فټه او دوه انچه قد لرې او نن هم په دا عمر کښې د ډیرو پینځویشت کلنو ځلمو نه زیات چټک او چابک دے..الله پاک ورله ډیر عمر او صحت ورکه امین
دوئم ملګرې هارون رشید صیب دے چه قام پرسته او د وطن په حال فکرمند دے.هارون په پښتو او اردو دواړو ژبو کښې لیکل کوی او ما شاالله په لږ عمر کښې ئې په ګن شمیر کتابونه او لیکنې مینځ ته راغلی او خپارۀ شوی دی.
هارون او ماصل خان اتش په ما دا هم لوئ احسان دے چه د اجمل خټک بابا غوندۍ نابغه روزګار شخصیت سره ئې زما پیژندګلو کړې ده .
دوئی سره ښه اوږد ګپ روان وو چه د هارون د کتاب
پشتو ادب کے معمار خبره مینځ ته راغله.
دوئی غوښتل چه څو ورځې وروسته د دغه کتاب مخ کتنه وشی او زه ورسره پکښې شریک شم.
ما د دوئ دا دعوت په خپل ځان د پاره درناوې وګڼلو او د دوئ سره په دغه دستوره کښې د ګډون وعده مې هم وکړه.
|
|
_________________
11
|
د ماصل خان اتش او هارون رشید سره د پښتو ژبی په حواله ډیرې خبرې وشوې.هارون صیب اوئیل چه په دغه کتاب پسې یو بل کتاب هم چهاب ته نزدې دے چه په هغه کښې به د پښتونخوا د تیر شوو سرکاری افسرانو ،د علمی او ادبی شخصیاتو او د جعرافیائی تقسیم او نقشو احوال وی.
دا به یو قسم د حوالې کتاب وی چه خلق به ترې د تحقیق په حقله استفاده کوې شی.
هارون زیاته کړه چه پشتو ادب کے معمار پسې هم د نورو ادیبانو شاعرانو یو بل کتاب هم لیکلې شوې دے او انشاالله چه ستاسو په تعاون به یې خپور کړم.ما ورته د خپل مکمل تعاون باور ورکړو او د دوئ دا زیار مې وستائیلو.
ماصل خان اتش اوئیل چه انشاالله چه کله دغه د مخ کتنې تاریخ فائینل کړو نو تاسو پسې به یو ځل بیا راشم..ما ورته اوئیل چه خدائ مو هر وخت راواله خو د مخ کتنې د پاره ستاسو په ټیلیفون یادګیرنه به هم کافی وی او انشاالله چه زه به ضرور درځم.ما ورته زمونږ د ادبی ټولنې یو بل مسافر شاعر وزیر بادشاه جانان صیب ذکر هم اوکړو چه هغه هم راوغواړئ انشاالله چه زه به هغه هم د ځان سره راولم.
دوئی د مازیګر په وخت زما نه رخصت شول او ما حاجی صیب شیر اکبر صیب ته تیلفون وکړو چه زه اوزګار یم که تاسو سره وخت وی چه لږ چکر اواهو.
هغه راته د ما ښام اوه بجې د تیاریدو اوئیل چه انشالله بر به ګرځو ځان تیار کړه.
لږه شیبه پس زمونږ یو ډیر خوږ ملګرې میجر ریټائرډ طارق محمود صیب په خپله سوزکی ډبه کښې راورسیدو.
طارق محمود صیب سره زما پیژندګلو د ورلډ پښتون فاونډیشن په وساطت شوے وه.
هر کله چه ۲۰۰۱ کښې مونږ د فاونډیشن غړی شو نو میجر طارق محمود د پښاور د چیپټر مشر وټاکلے شو.
ډاکټر زاهد ایوب په امریکه کښې مرکزی صدر شو.
او داکټر کمال خان نائیب صدر شو.بیا وروستو زاهد ایوب صیب استعفې ورکړه.کمال خان صدر شو.عمر خان داوړ جنرل سیکرټری جوړ شو.
په ۲۰۰۴ کښې زه د ورلډ پښتون فاونډیشن صدر وټاکلې شوم او د پښاور د مشرانو سره مو د خیبر یونین په هال کښې د اسلامیه کاج اولډ بوائز د پاره جوړ دفتر کښې ملاقاتونه هم وشول.
هلته میجر صیب طارق زه د ټولو ملګرو سره متعارف کړې وم او د غرمې ډوډئ یې راباندې هم خوړلې وه.
هم په دغه موقع زما د اباسین یوسفزی سره ملاقات شوې وو
میجر صیب ته چه کوم فنډز د تعلیمی پروژو د پاره د فاونډیشن اورسیز ملګرو رالیږلې وو، هغه یې ډیر په ایماندارئ سره صرف کړی وو او تر اوسه پورې ورسره چه کوم فنډ د خرڅ کول څخه پاتې دے ، ورسره امانت پروت دے او هر کال یې زما مخې ته ږدی.
ما ورته لیکلی ورکړی دی چه چرته مناسب سکول کالج ته ورکړه یا اسلامیه کالج ته یې په چنده کښې ورکړه.خو د میجر صیب زړه په مطمئن نه دے نو ځکه فنډ له تر اوسه ورسره امانت پروت دے.
زه وائیم چه الله پاک د میجر طارق محمود غوندې پښتانه نور هم زیات کړی، چه د ملک او قوم په برخه د ښو خلقو تعداد زیات شی.
میجر صیب راته اوئیل چه د ګدون قبیلې مشهور مشر حاجی اجون خان جدون کتاب چهاپ شوې دے او دلته تاسو سره نزدې په تاج اباد کښې اوسیږی نو که ستا خوښه وی چه هغه له ورشو.
کتابونه به ترې راوخلو او د یو تارخ ساز مشر سره به ستا ملاقات هم وشی.
زه د مشرانو په مجلس کښې ناسته ډیر په مینه کووم.
ما فورا ځان تیار کړو او د میجر صیب په سوزکی ډبه کښې د اجون خان جدون ځائ ته لاړو.
ملک اجون خان جدون د شپږ تیا کالو جابک مشر په مخ چه زما نظر پریواته ،نو یو مسحور کن غوندی احساس مې په زړه کښې راوپاریدو.
ډیر د رعب داب ښکلی کړۀ وړۀ او نورانې څهرې انسان دے لله پاک داسې مشرانو ته د صحت او ایمان سره ډیر عمر ورکړه .
اجون خان جدون په نولس سوه دوه شپیتم کال عسوی ۱۹۶۲ کښې د معربی پاکستان د اسمبلئ غړې پاتې شوې وو او د ایوب خان مرحوم سره یې دوستی وه.
اجون خان جدون د خپل وطن علاقه ګدون د پاره د پاره ډیر کار
حاجی اجون خان جدون خپل نوې چهاپ شوې د اردو او پښتو کتابونه راپیرزو کړل او د قومی ډائیجسټ یو څو کاپیانې یې هم راکړې په کومو کښې چه د هغه د کتاب سلسله وار قېصه میا شت په میاشت خپریدله.
زما ملاقات د حاجی اجان خان جدون سره یقینا چه ډیر ګټور وو.
ما او میجر صیب د حاجی اجون خان جدون سره چائ بسکټ وکړل او بیا زمونږ کور ته راستانۀ شو.
میجر صیب سره تقریبا یو ساعت ناستی نه وروستو حاجی شیر اکبر صیب هم راغلو
